Βγείτε από την κόκκινη ζώνη

Είστε αγχωμένοι ή αναστατωμένοι;

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ:

Βγείτε από την Κόκκινη Ζώνη.

— Γιατί; —

Πριν από λίγο καιρό, το μυαλό μου έτρεχε προς διαφορετικές κατευθύνσεις για εκκρεμή έργα, ήμουν εξουθενωμένος από μικροδουλειές που συσσωρεύονταν, ανήσυχος για ένα φορολογικό έγγραφο του 2010 που δεν βρίσκαμε, εκνευρισμένος που ήμουν εκνευρισμένος, βιαζόμουν να πάω στη δουλειά, το σώμα μου ήταν στην τσίτα, με μια εσωτερική αίσθηση πίεσης. Δεν είχα πάθει υστερία, δεν έτρεχα να ξεφύγω από επιτιθέμενο, δεν βίωνα μια τραγική απώλεια – τα δικά μου προβλήματα ήταν μηδαμινά σε σύγκριση με τόσων άλλων – κι όμως, η βελόνα στο προσωπικό μου «αγχόμετρο» είχε τερματίσει στην Κόκκινη Ζώνη.

Τότε, εκείνη η σιωπηλή εσωτερική γνώση που υπάρχει σε όλους μας, με ώθησε να ηρεμήσω, να χαμηλώσω τους τόνους, να αποσυμπιεστώ, να πάρω μια ανάσα, να εκπνεύσω αργά, να επαναλάβω, να αρχίσω να βρίσκω το κέντρο μου, να εκπνεύσω ξανά, να επιβραδύνω τις σκέψεις μου, να διαλέξω μια σκέψη ηρεμίας ή καλοσύνης και να μείνω σε αυτήν. Εκπνέοντας την ανησυχία για το μέλλον, ερχόμενος στο τώρα, μόνο αισθήσεις, ηρεμία, το μυαλό καθαρίζει, εστιάζοντας σε ό,τι θα κάνω σήμερα και γνωρίζοντας ότι αυτό είναι το μόνο που μπορώ να κάνω. Η σωματική αίσθηση της χαλάρωσης εδραιώνεται για άλλη μια φορά, κάνοντας λίγο πιο εύκολο το να ηρεμήσω την επόμενη φορά. Βγαίνοντας από την Κόκκινη Ζώνη, όχι τελείως στην Πράσινη, περισσότερο στην Κίτρινη, αλλά πλέον ούτε καν στην Πορτοκαλί. Ουφ.

Είμαι σίγουρος ότι έχετε τη δική σας αίσθηση αυτής της διαδικασίας. Είναι φυσικό να μετακινούμαστε μεταξύ Πράσινου και Κόκκινου, κάτι που οι πρόγονοί μας εξέλιξαν για να επιβιώσουν και να μεταδώσουν τα γονίδιά τους. Το Πράσινο είναι η κατάσταση ανάπαυσης, η βάση του εγκεφάλου και του σώματος, που χαρακτηρίζεται από την ενεργοποίηση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, την αποκατάσταση και τον ανεφοδιασμό των σωματικών συστημάτων και ένα μυαλό ειρηνικό, χαρούμενο και γεμάτο αγάπη. Στο Πράσινο, είμαστε συνήθως καλοπροαίρετοι απέναντι στον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο.

Έπειτα, «ανεβάζουμε στροφές» στο Κόκκινο για να αποφύγουμε απειλές, να κυνηγήσουμε ευκαιρίες ή να διαχειριστούμε θέματα σχέσεων: το συμπαθητικό νευρικό σύστημα (μάχη ή φυγή) ενεργοποιείται, ορμόνες του στρες όπως η κορτιζόλη κατακλύζουν την κυκλοφορία του αίματος και (με την ευρεία έννοια) το μίσος, η απληστία και η θλίψη κατακλύζουν το μυαλό. Στο Κόκκινο, είμαστε προετοιμασμένοι για φόβο, κτητικότητα και επιθετικότητα. Αν είστε αναστατωμένοι – αν νιώθετε άγχος, ματαίωση, εκνευρισμό ή αίσθημα μειονεξίας – είστε στο Κόκκινο ή κατευθύνεστε εκεί γρήγορα.

Ίσως έχετε διαβάσει τους χαρακτηρισμούς μου για το Πράσινο ως την Αποκριτική (Responsive) λειτουργία του εγκεφάλου και για το Κόκκινο ως την Αντιδραστική (Reactive) λειτουργία του. Και οι δύο τρόποι είναι φυσικοί και απαραίτητοι.

Όμως, το Πράσινο δεν έχει έμφυτο κόστος, μόνο οφέλη, ενώ τα οφέλη του Κόκκινου (π.χ. ταχύτητα, ένταση) αντισταθμίζονται από σοβαρό κόστος στην ευεξία, την υγεία και τη μακροζωία. Η Μητέρα Φύση δεν νοιαζόταν για το κόστος του Κόκκινου όταν οι περισσότεροι από τους προγόνους μας πέθαιναν νέοι.

Στις μέρες μας, ωστόσο, μας συμφέρει να επικεντρωνόμαστε στο Πράσινο όσο περισσότερο μπορούμε – χρησιμοποιώντας «πράσινες» προσεγγίσεις για απειλές και ευκαιρίες – και να εγκαταλείπουμε το Κόκκινο το συντομότερο δυνατό. Αυτή είναι η βάση της ψυχολογικής θεραπείας, της μακροπρόθεσμης υγείας, της καθημερινής ευεξίας, της προσωπικής ανάπτυξης, της πνευματικής πρακτικής και ενός ειρηνικού και ευημερούντος κόσμου.

— Πώς; —

Σε μια πολυάσχολη ζωή, κάθε μέρα σάς δίνει δεκάδες ευκαιρίες να βγείτε από την Κόκκινη ζώνη και να κινηθείτε προς την Πράσινη. Κάθε φορά που το κάνετε αυτό, ενισχύετε σταδιακά τα νευρωνικά υποστρώματα του Πράσινου, σύναψη προς σύναψη.

Προκειμένου να αντιμετωπίσει επείγουσες ανάγκες, το σώμα μπορεί να μεταβεί από το Πράσινο στο Κόκκινο σε μια στιγμή. Μετά, χρειάζεται χρόνος για να επιστρέψει στο Πράσινο, καθώς οι ορμόνες του στρες χρειάζονται χρόνο για να μεταβολιστούν και να φύγουν από το σύστημά σας. Ακόμη και στο Κίτρινο και το Πορτοκαλί, οι επιπτώσεις και το κόστος της ενεργοποίησης του στρες είναι παρόντα.

Έτσι, μόλις παρατηρήσετε τη βελόνα του αγχόμετρου να κινείται προς το Κίτρινο και πέρα από αυτό, αναλάβετε δράση.

Στο μυαλό σας: Επιδιώξτε να ηρεμήσετε. Εκπνεύστε αργά, με την εκπνοή να διαρκεί διπλάσιο χρόνο από την εισπνοή: αυτό βοηθά στην ενεργοποίηση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Σκεφτείτε κάτι, οτιδήποτε, που σας κάνει να νιώθετε πιο ασφαλείς, πιο γεμάτοι ή ότι σας εκτιμούν και σας φροντίζουν: εστιάστε σε αυτά τα καλά συναισθήματα, μείνετε μαζί τους, νιώστε τα να απορροφώνται. Χαλαρώστε την ένταση στο σώμα σας όσο καλύτερα μπορείτε. Καθώς ηρεμείτε λίγο, βρείτε την προτεραιότητά σας σε όποια κατάσταση σας αγχώνει και εστιάστε στη συγκεκριμένη, εφικτή δράση που απαιτείται. Βρείτε καταφύγιο στη γνώση ότι μπορείτε να κάνετε μόνο ό,τι περνάει από το χέρι σας· μπορείτε να ενθαρρύνετε τις αιτίες των καλών πραγμάτων, αλλά δεν μπορείτε να ελέγξετε τα ίδια τα αποτελέσματα.

Στον κόσμο: Προσπαθήστε να επιβραδύνετε και να κάνετε ένα βήμα πίσω. Μιλήστε προσεκτικά. Κερδίστε λίγο χρόνο. Πιείτε λίγο νερό, φάτε κάτι, πηγαίνετε στην τουαλέτα. Πριν δράσετε, ανεβάστε το επίπεδο λειτουργίας σας (δηλαδή, κινηθείτε από το Κόκκινο προς το Πράσινο), το κέντρο από το οποίο πηγάζει η αποτελεσματική δράση. Προσπαθήστε να μη δράσετε από φόβο, θυμό, ματαίωση, ντροπή ή πληγωμένο εγωισμό. Μην ρίχνετε λάδι στη φωτιά.

Αυτές οι προσεγγίσεις δεν είναι πανάκεια. Δεν λειτουργούν πάντα. Είναι σαν να εκπαιδεύεις ένα άγριο άλογο: ξανά και ξανά, επιστρατεύεις ευγένεια και σταθερότητα, χαλιναγωγείς τον φόβο και τη φωτιά και ενθαρρύνεις την ειρηνική γαλήνη.

Φλερτάρετε με τη φύση και βοηθήστε τον εαυτό σας να επιστρέψει στο σπίτι του, στο Πράσινο.

Πηγή: Dr Rick Hanson