Εσωτερικές δυνάμεις

Απλές Πρακτικές για Ανθεκτικότητα και Ευτυχία από τον

DR. RICK HANSON

​Τι θα έκανε τη διαφορά μέσα σας;

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ:

Καλλιεργήστε Εσωτερικές Δυνάμεις.

​— Γιατί; —

Έχω κάνει πολλές πεζοπορίες και συχνά έπρεπε να βασιστώ σε όσα είχα στο σακίδιό μου. Οι εσωτερικές δυνάμεις είναι τα εφόδια που έχετε στο δικό σας σακίδιο καθώς προχωράτε στον ελικοειδή και συχνά δύσβατο δρόμο της ζωής. Περιλαμβάνουν τη θετική διάθεση, την κοινή λογική, την ακεραιότητα, την εσωτερική ειρήνη, την αποφασιστικότητα και μια ζεστή καρδιά. Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει και άλλες δυνάμεις, όπως η αυτοσυμπόνια, ο ασφαλής δεσμός, η συναισθηματική νοημοσύνη, η αισιοδοξία ως επίκτητη δεξιότητα, η απόκριση χαλάρωσης, η αυτοεκτίμηση, η ανοχή στη δυσφορία, η αυτορρύθμιση, η ανθεκτικότητα και οι εκτελεστικές λειτουργίες.

​Χρησιμοποιώ τη λέξη «δύναμη» με την ευρεία έννοια, ώστε να συμπεριλάβω θετικά συναισθήματα όπως η ηρεμία, η ικανοποίηση και το νοιάξιμο, καθώς και δεξιότητες, χρήσιμες οπτικές, κλίσεις και ενσώματες ιδιότητες όπως η ζωτικότητα ή η χαλάρωση. Σε αντίθεση με τις φευγαλέες νοητικές καταστάσεις, οι εσωτερικές δυνάμεις είναι σταθερά χαρακτηριστικά, μια διαρκής πηγή ευεξίας, σοφής και αποτελεσματικής δράσης και προσφοράς προς τους άλλους.

​Η ιδέα των εσωτερικών δυνάμεων μπορεί να φαίνεται αφηρημένη στην αρχή. Ας την προσγειώσουμε με μερικά συγκεκριμένα παραδείγματα:

• ​Το ξυπνητήρι χτυπά και προτιμάτε να συνεχίσετε τον ύπνο — βρίσκετε όμως τη θέληση να σηκωθείτε.
• ​Έχετε παιδιά που καβγαδίζουν και αυτό είναι εκνευριστικό — αντί να φωνάξετε, έρχεστε σε επαφή με εκείνο το σημείο μέσα σας που είναι σταθερό αλλά όχι θυμωμένο.
• ​Νιώθετε αμηχανία για ένα λάθος στη δουλειά — ανακαλείτε μια αίσθηση αξίας από παλαιότερα επιτεύγματα.
• ​Αγχώνεστε τρέχοντας να προλάβετε — βρίσκετε μια ευπρόσδεκτη ηρεμία μέσα από μερικές βαθιές εκπνοές.

​Καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, άλλες εσωτερικές δυνάμεις λειτουργούν αυτόματα στο πίσω μέρος του μυαλού σας, όπως η αίσθηση της προοπτικής, η πίστη ή η αυτοεπίγνωση.

​Μια γνωστή ιδέα στην ιατρική και την ψυχολογία είναι ότι το πώς αισθάνεστε και πώς ενεργείτε —τόσο κατά τη διάρκεια της ζωής σας όσο και σε συγκεκριμένες σχέσεις— καθορίζεται από τρεις παράγοντες: τις προκλήσεις που αντιμετωπίζετε, τα ευάλωτα σημεία στα οποία «χτυπούν» αυτές οι προκλήσεις και τις δυνάμεις που διαθέτετε για να ανταπεξέλθετε. Για παράδειγμα, η πρόκληση ενός επικριτικού αφεντικού θα εντεινόταν από την ευαλωτότητα κάποιου στο άγχος, αλλά θα μπορούσε να την αντιμετωπίσει επιστρατεύοντας εσωτερικές δυνάμεις αυτο-καθησυχασμού και την αίσθηση ότι χαίρει σεβασμού από άλλους ανθρώπους.

​Όλοι έχουμε ευάλωτα σημεία. Προσωπικά, θα ήθελα να μην ήταν τόσο εύκολο για μένα να ανησυχώ και να γίνομαι αυτοκριτικός. Και η ζωή δεν σταματά να έχει προκλήσεις, από μικρές ενοχλήσεις μέχρι τα γηρατειά και την απώλεια. Χρειάζεστε δυνάμεις για να διαχειριστείτε προκλήσεις και ευαλωτότητες, και καθώς οποιοδήποτε από τα δύο αυξάνεται, πρέπει να αυξάνονται και οι δυνάμεις σας για να τα εξισορροπήσουν. Αν θέλετε να νιώθετε λιγότερο άγχος, απογοήτευση, μοναξιά ή ανεπάρκεια, η απόκτηση περισσότερων εσωτερικών δυνάμεων θα σας βοηθήσει.

​Οι εσωτερικές δυνάμεις είναι θεμελιώδεις για μια ευτυχισμένη και γεμάτη αγάπη ζωή. Κατά μέσο όρο, περίπου το ένα τρίτο των δυνάμεων ενός ατόμου είναι έμφυτο (γονίδια, ταμπεραμέντο). Τα άλλα δύο τρίτα αναπτύσσονται με την πάροδο του χρόνου. Τα αποκτάτε καλλιεργώντας τα. Αυτό είναι υπέροχο νέο, καθώς σημαίνει ότι μπορούμε να αναπτύξουμε την ευτυχία και την εσωτερική ειρήνη. Το να μάθετε πώς να καλλιεργείτε αυτές τις δυνάμεις μέσα σας μπορεί να είναι το πιο σημαντικό πράγμα που μάθατε ποτέ.

​— Πώς; —

Οι εμπειρίες σας έχουν σημασία. Όχι μόνο για το πώς τις νιώθετε εκείνη τη στιγμή, αλλά για τα μόνιμα ίχνη που αφήνουν στον εγκέφαλό σας. Η προσοχή σας είναι σαν ένας συνδυασμός προβολέα και ηλεκτρικής σκούπας: φωτίζει ό,τι αγγίζει και μετά το «ρουφάει» στον εγκέφαλό σας, για καλό ή για κακό.

​Υπάρχει ένα παραδοσιακό ρητό που λέει ότι ο νους παίρνει το σχήμα αυτού στον οποίο αναπαύεται. Με βάση όσα γνωρίζουμε για τη νευροπλαστικότητα, θα λέγαμε ότι ο εγκέφαλος παίρνει το σχήμα αυτού στον οποίο αναπαύεται ο νους.

​Αν αναπαύετε συνεχώς τον νου σας στην αυτοκριτική, τις ανησυχίες και το παράπονο, τότε ο εγκέφαλός σας θα διαμορφωθεί με τάση προς το άγχος και την αντιδραστικότητα. Από την άλλη πλευρά, αν εστιάζετε σε ευχάριστα γεγονότα (κάποιος ήταν ευγενικός μαζί σας, έχετε ένα σπίτι να μείνετε), σε θετικές προθέσεις και στις ικανότητές σας, τότε με τον καιρό ο εγκέφαλός σας θα αποκτήσει ένα διαφορετικό σχήμα — ένα σχήμα όπου η δύναμη, η ισοτιμία και η ανθεκτικότητα θα είναι «καλωδιωμένες» μέσα του.

​Κοιτάζοντας πίσω την περασμένη εβδομάδα, πού αναπαυόταν κυρίως ο νους σας;

​Στην πραγματικότητα, εσείς έχετε μεγάλη επιρροή στο πού θα σταθεί ο νους σας. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε σκόπιμα να παρατείνετε ή και να δημιουργήσετε τις εμπειρίες που θα διαμορφώσουν τον εγκέφαλό σας προς το καλύτερο.

​Αυτή η πρακτική είναι απλή και αυθεντική:

1. ​Αναζητήστε ευκαιρίες για να βιώσετε μια δύναμη. Αν π.χ. θέλετε να νιώσετε ότι σας υπολογίζουν, προσέξτε εκείνες τις μικρές στιγμές που κάποιος είναι φιλικός ή σας συμπεριφέρεται με ισοτιμία και αποδοχή.
2. ​Βοηθήστε την εμπειρία να «βυθιστεί» στον εγκέφαλό σας. Μείνετε με αυτό το συναίσθημα για 12 ή περισσότερα δευτερόλεπτα. Νιώστε το να γεμίζει το σώμα σας.

​Στην ουσία, η καλλιέργεια εσωτερικών δυνάμεων συνοψίζεται σε τέσσερις λέξεις: Βιώστε το, απολαύστε το. Και δείτε μόνοι σας τι θα συμβεί.