Η επιδημία της μοναξιάς στην Ελλάδα

 

Διαβάζοντας την έρευνα του Harvard What’s Causing Our Epidemic of Loneliness? θέλησα να δω τι συμβαίνει στην Ελλάδα, σχετικά με τη μοναξιά. Μέσα από τα στοιχεία αντίστοιχων ερευνών για την Ελλάδα, Eurostat & JRC (Joint Research Centre): Loneliness - Joint Research Centre (European Commission), Living conditions in Europe - Households and family structures και Ernst & Young Ελλάδας σε συνεργασία με το ΕΚΠΑ (2025): H ψυχική υγεία και ευεξία των εργαζόμενων στην Ελλάδα το 2025 | EY - Ελλάδος, το θέμα παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση:

Ενώ διατηρούμε παραδοσιακά ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς, τα ποσοστά υποκειμενικού αισθήματος μοναξιάς είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την έρευνα "Monitoring Loneliness in Europe", η Ελλάδα (μαζί με τη Βουλγαρία) κατέχει τη δεύτερη θέση στην ΕΕ σε αίσθημα μοναξιάς, με το 17% των ερωτηθέντων να δηλώνουν ότι νιώθουν μόνοι «συνεχώς ή τις περισσότερες φορές». Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Το χαμηλό ποσοστό 12,2% των ενηλίκων στην Ελλάδα ζει μόνο του (έναντι 20,5% στην ΕΕ). Αυτό επιβεβαιώνει ότι η μοναξιά στην Ελλάδα δεν είναι ζήτημα «φυσικής απομόνωσης»,

Σε αντίθεση με το στερεότυπο ότι οι ηλικιωμένοι είναι οι πιο μόνοι, οι έρευνες στην Ελλάδα δείχνουν ότι οι νέοι ενήλικες υποφέρουν περισσότερο. Περίπου το 57% των νέων δηλώνουν ότι νιώθουν αρκετά ή εξαιρετικά μόνοι.

Το 44% των εργαζομένων αισθάνονται μελαγχολία, ενώ το 61% δηλώνουν εξαντλημένοι με το ξεκίνημα της ημέρας. Η μοναξιά στον χώρο εργασίας συνδέεται συχνά με την έλλειψη υποστήριξης για την ψυχική υγεία από τους εργοδότες.

Οι αιτίες της "επιδημίας" στην Ελλάδα;

Η οικονομική πίεση: η έλλειψη οικονομικών πόρων περιορίζει τις ευκαιρίες για κοινωνική συμμετοχή και εξόδους, οδηγώντας σε αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «αναγκαστική απομόνωση».

Η ψηφιακή υποκατάσταση: όπως αναφέρεται και στο άρθρο του Harvard, ο χρόνος στις οθόνες αντικαθιστά την ποιοτική διαπροσωπική επαφή. Στην Ελλάδα, η χρήση των social media είναι εξαιρετικά υψηλή στους νέους, ενισχύοντας το αίσθημα της "υπερ-σύνδεσης χωρίς βάθος".

Το στίγμα της Ψυχικής Υγείας: παρόλο που το 79% των Ελλήνων δηλώνει ότι νοιάζεται πλέον περισσότερο για την ψυχική υγεία, η ντροπή παραμένει εμπόδιο στο να ζητήσει κανείς βοήθεια.

Ποιες είναι άραγε οι λύσεις;

Η Ελλάδα βιώνει μια «σιωπηλή επιδημία». Ενώ περιβαλλόμαστε από κόσμο και οικογένεια και είμαστε «συνδεδεμένοι» σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα, νιώθουμε πιο μόνοι από ποτέ… Ο άνθρωπος είναι σχεσιακό ον. Φτιαγμένος για να συνδέεται φυσικά. Ας χρησιμοποιούμε την τεχνολογία μόνο για τα απαραίτητα. Ας πάρουμε μιλήσουμε με τον φίλο μας, να ακούσουμε τη φωνή του και να βρεθούμε από κοντά. Ας συναντήσουμε ο ένας τον άλλον για να οργανώσουμε εκείνο το σινεμά, εκείνη την εκδρομή, εκείνο το φαγάκι στο σπίτι Κυριακή μεσημέρι. 

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που η ζωή τους τα έφερε έτσι και δεν έχουν έναν κύκλο ανθρώπων να απευθυνθούν. Υπάρχουν σήμερα πολυάριθμοι σύλλογοι και ομάδες δραστηριοτήτων που ο καθένας μας μπορεί να απευθυνθεί, αρκεί να το θελήσει. Οι άνθρωποι, παντού και πάντα έχουμε την ίδια θεμελιώδη ανάγκη για σύνδεση, αποδοχή και ανήκειν.