Σχολεία που δίνουν στα παιδιά λόγο για τον τρόπο που διοικούνται!

 

Καθώς η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία φθίνει, ένα εγχείρημα που τοποθετεί τη φωνή των μαθητών στην καρδιά της σχολικής ζωής αποδεικνύει την αξία του.

Πηγή Positive News, Κείμενο: Anna Patton. 

Τα μαθητικά συμβούλια αποτελούν έναν συνηθισμένο τρόπο για να ενισχυθεί αυτό που οι εκπαιδευτικοί αποκαλούν «μαθητική φωνή» — συχνά όμως, η διαδικασία αυτή γίνεται περισσότερο για να «μπει ένα τικ» σε κάποιο κουτάκι παρά για να φέρει ουσιαστική αλλαγή, καθώς τα παιδιά με τη μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση τείνουν να εκπροσωπούν την τάξη, ενώ τα υπόλοιπα έχουν ελάχιστο λόγο. Μάλιστα, σε σχετική έρευνα, μόλις δύο στους πέντε μαθητές ένιωθαν ότι το μαθητικό συμβούλιο του σχολείου τους τούς άκουγε πραγματικά.

«Καταλήγεις να έχεις ένα μικρό "Κοινοβούλιο" μέσα στο σχολείο σου, ξεχνώντας το γεγονός ότι μερικές φορές το ίδιο το Κοινοβούλιο δεν λειτουργεί και τόσο καλά», λέει ο Greg Sanderson. Πεπεισμένος ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν διαφορετικά, ίδρυσε το 2014 τη φιλανθρωπική οργάνωση Smart School Councils (SSC).

Τα σχολεία συνδέονται σε μια ψηφιακή πλατφόρμα όπου βρίσκουν χιλιάδες ερωτήματα προς συζήτηση, τα οποία σχετίζονται με ζητήματα του σχολείου ή της επικαιρότητας και είναι προσαρμοσμένα για κάθε ηλικιακή ομάδα. Ένα εύχρηστο λογισμικό επιτρέπει στους ίδιους τους μαθητές να συντονίζουν εβδομαδιαίες συναντήσεις γύρω από αυτά τα ερωτήματα, να καταγράφουν τις απαντήσεις και να μοιράζονται τα ευρήματά τους, με την ελάχιστη δυνατή ανάμειξη των εκπαιδευτικών. Το πιο σημαντικό είναι ότι αυτές οι συναντήσεις της τάξης μπορούν να ολοκληρωθούν μέσα σε μόλις 15 λεπτά, επιτρέποντας ακόμα και στα πιο μικρά παιδιά να συμμετέχουν: ακόμα και πεντάχρονα παιδιά αναλαμβάνουν μερικές φορές να καθοδηγήσουν τη συζήτηση.

Αντίδοτο στην πολιτική απάθεια

Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά συνειδητοποιούν ότι για να συμβεί μια θετική αλλαγή, πρέπει να αναλάβουν δράση. Το να γνωρίζεις ότι η φωνή σου μετράει μπορεί να λειτουργήσει ως άμεσο αντίδοτο στην πολιτική απάθεια: «Αν μπορείς να κοιτάξεις πίσω και να πεις "Είχα μια ιδέα όταν ήμουν έξι χρονών, κάποιος με άκουσε και μετά αυτή η ιδέα πραγματοποιήθηκε", αυτό θα εφοδιάσει τα παιδιά με πολύτιμα εφόδια για το μέλλον, ώστε να ψηφίζουν όταν μεγαλώσουν, ή ακόμα και να συμμετέχουν σε μια ειρηνική διαμαρτυρία αν αυτό επιθυμούν».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της οργάνωσης, σχεδόν το 90% των μαθητών στα σχολεία που συμμετέχουν νιώθουν ότι εισακούγονται (σε σύγκριση με το 36% προτού εφαρμόσουν το πρόγραμμα), ενώ περισσότερο από το 90% των εκπαιδευτικών δηλώνουν ότι η διαδικασία βελτιώνει τις δεξιότητες ομιλίας και ακρόασης των μαθητών.

Αυτό οδηγεί σε ποιοτικότερες συζητήσεις. Η Rachel Gray, δασκάλα στο Δημοτικό Σχολείο Kells Lane στο Gateshead της βορειοανατολικής Αγγλίας, βλέπει τους μαθητές της να ακούν ενεργά: «Απαντούν ουσιαστικά με βάση όσα είπε κάποιος άλλος και το συνυπολογίζουν, αντί να περιμένουν απλώς τη σειρά τους για να μιλήσουν», αναφέρει. Άλλοι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν τη βελτίωση της αυτοπεποίθησης και των σχέσεων μεταξύ των συνομηλίκων. Επιπλέον, τα παιδιά που νιώθουν ότι τα ακούν, έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να μιλήσουν ανοιχτά όταν αντιμετωπίζουν κάποια ανησυχία ή πρόβλημα. «Αυτό τα κρατάει ασφαλή».

Ισχυρή υποστήριξη

Το εγχείρημα SSC έχει κερδίσει μερικούς πολύ ισχυρούς υποστηρικτές. Ο μουσικός Brian Eno, του οποίου το ίδρυμα συγκαταλέγεται στους χρηματοδότες της οργάνωσης, το περιγράφει ως «μια εξαιρετικά δυνατή απόδειξη του τι είναι εφικτό όταν δίνεται στους ανθρώπους —ακόμα και σε παιδιά τεσσάρων ετών— μια ουσιαστική ευκαιρία να ακουστεί η φωνή τους».

Παράλληλα, ο Alastair Campbell, πρώην κυβερνητικός σύμβουλος και συνδιοργανωτής του δημοφιλούς podcast The Rest is Politics, μίλησε με ενθουσιασμό για τη δυναμική των συναντήσεων SSC αφού παρευρέθηκε ο ίδιος σε μία από αυτές. Η καλλιέργεια του προφορικού λόγου (oracy) και η ικανότητα να εκφράζεται κανείς σωστά μέσα από την ομιλία αποτελούν πλέον κεντρικό άξονα στο πρόγραμμα σπουδών του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτό αποτελεί μια δικαίωση για τον Sanderson, ο οποίος ξεκίνησε το SSC έχοντας ως βίωμα τα δικά του φοιτητικά χρόνια· ως ένα παιδί της εργατικής τάξης που είχε φοιτήσει σε δημόσιο σχολείο, ένιωθε τότε να πτοείται από την ακλόνητη αυτοπεποίθηση των συμφοιτητών του που προέρχονταν από ιδιωτικά σχολεία. «Ειλικρινά ένιωθα ότι κάτι πήγαινε λάθος με μένα», εξομολογείται.

Φυσικά, η έκφραση της γνώμης δεν έρχεται αβίαστα σε όλους. «Δεν αρέσει σε όλους να βγαίνουν μπροστά και να μιλούν μπροστά σε όλο τον κόσμο. Το καταλαβαίνω, γιατί είναι κάπως τρομακτικό», λέει η 10χρονη Nia, μέλος της μαθητικής ομάδας επικοινωνίας του Δημοτικού Σχολείου Halling. Η ίδια ενθαρρύνει τους συμμαθητές της να προσπαθούν να εκφράζονται παρά τον φόβο τους: «Μερικές φορές πρέπει να πιέζουμε λίγο τα όριά μας». Όπως το θέτει η 10χρονη συμμαθήτριά της, Abi: «Αυτό που έμαθα είναι ότι το να μιλάς ανοιχτά κάνει καλό, δεν υπάρχει γυρισμός. Κάνει τη ζωή σου καλύτερη».