Ο Λένιν πετάει για Νικαράγουα!

 Όπως έχω ξαναπεί, ο χώρος των εκδόσεων, με έχει κάνει πιο πλούσια. Μη φανταστείτε οικονομικά. Ούτε καν! Πιο πολλά χρήματα έχω δώσει για να παρκάρω το αμάξι μου στα "σούρτα φέρτα¨ των βιβλίων και των παρουσιάσεων, παρά τα πνευματικά δικαιώματα από τις πωλήσεις των βιβλίων μου. Όμως, υπάρχουν τόσοι αξιόλογοι άνθρωποι που έχω συναντήσει που νιώθω μεγάλη χαρά. Μια τέτοια γνωριμία είναι και με την Κατερίνα Γραμματικού, συγγραφέα του πολύ πρωτότυπου τίτλου "Ο Λένιν πετάει για Νικαράγουα, των Εκδόσεων Κομνηνός, την οποία θέλησα να γνωρίσουμε καλύτερα παρέα, μέσα από τη συνέντευξη που μου παραχώρησε:

1. Κατερίνα, πες μας λίγα λόγια για σένα: πού γεννήθηκες, πού μεγάλωσες, αν σπούδασες, με τι ασχολήθηκες επαγγελματικά, αν έχεις κάνει δική σου οικογένεια ή ό,τι άλλο θεωρείς εσύ σημαντικό για σένα.

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Αργολικό Αργολίδας. Ένα μικρό χωριό λίγο έξω από το Ναύπλιο, αλλά και κοντά στο Άργος. Ανάμεσα σε δύο πόλεις, είχα να διαλέξω που θα μείνω. Μετά τις σπουδές μου στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, σπούδασα οικονομικά, και παρότι είμαι μισή Αργείτισσα, επέλεξα το Ναύπλιο να διαμείνω αλλά η δουλειά μου στα Κέντρα εκπαίδευσης Ενηλίκων ήταν για χρόνια στο Άργος. Η μοίρα! Επέστρεψα τελικά μετά από δεκαετίες στο χωριό μου. Η πόλη του Ναυπλίου αναπτύχθηκε τόσο, ώστε να ανήκει μόνο στους τουρίστες. Ώρα να φύγουμε, είπα μέσα μου.

2. Πότε κατάλαβες ότι εσύ και η γραφή φλερτάρετε;

Από πολύ μικρή. Απ’ όταν σημείωνα όπου έβρισκα και τα έβαζα σε ένα συρτάρι. Όταν ξεκινάς να γράφεις, θέλεις πρώτα απ’ όλα να ξεστομίσεις τις κρυφές σκέψεις ή τα μυστικά σου κι αυτό έμοιαζε με αμαρτία. Νομίζω ότι αυτό που ήθελα να κάνω, ήταν να ενώνω σκηνές της ζωής και όσων φαντασιωνόμουν, γι’ αυτό και ήθελα να γίνω σκηνοθέτης ή δημοσιογράφος. Δεν εκπληρώθηκε τίποτα από τα δυο επαγγελματικά, αλλά ερασιτεχνικά και τα δυο. Το χούι φεύγει τελευταίο!

3. Τι σε εμπνέει;

Μια βόλτα με το ποδήλατο, περπάτημα δίπλα στη θάλασσα, ταξίδι με το τρένο ή το λεωφορείο. Ένα βιβλίο ή κάποιο έργο τέχνης μπορεί να μου ξετυλίξει το νήμα της σκέψης μου. Ένας άνθρωπος επίσης, ένα σημείο, μια μουσική, ένα φως ή ένα στιγμιότυπο.

4. Ποιο ήταν το πρώτο σου βιβλίο;

Ένας εναλλακτικός οδηγός για τους δρόμους κρασιού της Πελοποννήσου. Ξεκίνησε να δουλεύεται στο μυαλό μου όταν βρέθηκα τυχαία σε ένα χωριό κι εντόπισα ότι η πορεία του αγώνα Σπάρταθλου, σχεδιασμένη πάνω στην αρχαία διαδρομή του ημεροδρόμου Φειδιππίδη (Αθήνα-Σπάρτη) περνούσε από αρχαίους δρόμους και μυκηναϊκά μονοπάτια, ένωνε ιερά και πόλεις, τις ίδιες που σήμερα βρίσκονται ανάμεσα σε αμπελοτόπια. Από τότε κατάλαβα ότι ήθελα μεν να διηγούμαι ιστορίες του μυαλού μου αλλά να μπορώ να τις επικοινωνώ. Ο χώρος του βιβλίου με μάγευε. Μερικά διηγήματα που είχα ήδη έτοιμα εκείνη την εποχή ύστερα και από την μαθητεία μου στο εργαστήριο του Στρατή Χαβιαρά, θα έπαιρναν σε λίγο καιρό την μορφή του βιβλίου. Νομίζω πως το πρώτο βιβλίο ξέρεις καλά πότε θα το βγάλεις.

5. Ο τίτλος του βιβλίου «Ο Λένιν πετάει για Νικαράγουα» είναι εξαιρετικά ελκυστικός, σχεδόν κινηματογραφικός, και κουβαλάει έντονο ιστορικό και πολιτικό φορτίο. Πώς γεννήθηκε η ιδέα γι’ αυτόν τον τίτλο και τι συμβολίζει ο «Λένιν» και η «Νικαράγουα» στο δικό σου λογοτεχνικό σύμπαν;

Τα διαβάσματά μου για την Ρωσικό κομμουνισμό και την Οκτωβριανή επανάσταση είχαν κατασταλάξει πλέον. Ο Λένιν συμβολίζει τα χαμένα ιδανικά και τις αξιώσεις που έχεις από νεαρή ηλικία, να θέλεις να συλλάβεις το νόημα το σύμπαντος, της κοινωνίας όπου ζεις, να πιστεύεις ότι έχεις μαζί με λίγους άλλους ένα καλά κρυμμένο μυστικό που θα κάνει τον κόσμο δίκαιο και τον πλούτο ισότιμα μοιρασμένο, αλλά οι πολίτες για κάποιο λόγο δεν το καταλαβαίνουν. Ο Λένιν αντιπροσωπεύει τον προσωπικό μου αγώνα, ηθικό, αξιών, περί δικαίου, ισοτιμίας και ισονομίας. Όπως και ο Λενινισμός -Μπολσεβικισμός ματαιώθηκε, ηττήθηκε και το τελευταίο σενάριο αριστερού ονειροπόλου βιογράφου με το να βολευτεί σε μια γωνιά του κατεστημένου. Το συγκεκριμένο διήγημα – δοκίμιο του βιβλίου γραμμένο σε μυθιστορηματική γραφή έγινε με μαγικό ρεαλισμό. Ξύπνησα τον Λένιν μετά από χρόνια θέλοντας να θυμηθούμε τον Λένιν όχι μόνο ως προσωπικότητα (ή ιδεολόγημα) αλλά ως προτροπή για μια ακόμα επανάσταση. Αλλά ο Λένιν όπως και η Ιστορία συνήθως μας τα χαλάει και αυτός πάει στη Νικαράγουα για να ενισχύσει την εκεί επανάσταση η οποία κερδίθηκε με άφθονο αίμα (το 1979 οι Σαντινίστας κατέλαβαν την εξουσία και τερμάτισαν τη δυναστεία των Σομόζα που κυβερνούσε τη χώρα επί δεκαετίες). Αφήνει πίσω όμως μια γυναίκα που μπορεί και να ερωτεύτηκε κι αυτός, και είναι ανυπεράσπιστη και δεν εννοώ ότι ήταν άξια της μοίρας της η γυναίκα. Ήθελα να θίξω πως ένα τυχαίο γεγονός ή μια Ιστορική ανατροπή μπορεί να χαλάσει την ευτυχία του ανθρώπου.  

6. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετώπισες κατά τη διάρκεια της συγγραφής αυτού του βιβλίου; Υπήρξε κάποιος χαρακτήρας ή κάποια σκηνή που σε δυσκόλεψε ή σε συνεπήρε περισσότερο;

Το βιβλίο συνθέτει διαφορετικές ιστορίες, γραμμένες για διαφορετικούς ήρωες, σε διαφορετικές πόλεις και εποχές. Αυτό το στριμμένο νήμα μπορεί να το εντοπίσει ο αναγνώστης ψυλλιασμένος μόνο. Κι όπως έχει γράψει η Δήμητρα Καραχοτζίτη για το βιβλίο, «πέρα από την αυτοτέλεια του κάθε διηγήματος, τα διηγήματα στο σύνολό τους συνθέτουν ένα μεγαλύτερο άρρητο αφήγημα». Ξάφνιασε κι εμένα την ίδια, ομολογουμένως, αφού πρόθεσή μου δεν ήταν να γράψω ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα. Προέκυψε άθελά μου μια ενιαία νοηματική πλοκή χωρίς προμελετημένο συγγραφικό σκοπό. Δύο σκηνές με αιφνιδίασαν κάπως περισσότερο κι έπρεπε να το χειριστώ με προσοχή. Η μία ήταν για το τι θα έκανε μια πόρνη με τον Λένιν, όσο και η λαμπερή Μέριλυν με έναν «αριστερό» τυπάκο.

7. Αν θα έπρεπε να απομονώσεις ένα κεντρικό συναίσθημα ή μια σκέψη που θα ήθελες να κρατήσει ο αναγνώστης κλείνοντας την τελευταία σελίδα, ποιο θα ήταν αυτό;

Ότι το βιβλίο δεν είναι κανένα κομμουνιστικό εγχειρίδιο. Γράφω για τις ανθρώπινες σχέσεις κι αυτές πονάνε. Για τις μνήμες και το παρελθόν όταν σε κλειδώνει έξω από την πόρτα των επιθυμιών σου. Άλλοτε είναι ανοικτή για να σε κάνει να χαρείς. Τέτοιου είδους σκέψεις θα ήθελα να περνούν από το μυαλό του αναγνώστη. Όπως επίσης η διαδρομή της αλήθειας, γιατί να βρίσκεται πάντα σε σταυροδρόμια;

8.      Διατηρείς το blog «Ο παρλαπίπης». Πώς και πότε ξεκίνησε αυτή η ανάγκη για διαδικτυακή έκφραση και πώς επιλέχθηκε αυτό το τόσο χαρακτηριστικό όνομα;

Επειδή έγραφα και τα κείμενά μου τα έστελνα σε τοπικές κυρίως εφημερίδες, από κάποια στιγμή και μετά εκτός ότι συσσωρεύονταν, ήθελα να δημοσιεύω και πράγματα πιο «ιδιωτικά» που θα μπορούσα να τα επικοινωνήσω στο αναγνωστικό κοινό μου. Τα blogs εκείνη την εποχή -τη δεκαετία του 2000- λειτουργούσαν και ως ατομική ταυτότητα και οι ιστολογικές «φιλίες» ήταν πιο διακριτικές και επιλεκτικές. Με τα social media η λειτουργία του «φανερώνομαι- άρα υπάρχω» καθιστά το κυβερνοστερέωμα ως μια ψευδεπίγραφη απαίτηση, κάτι σαν αριθμό τηλεφώνου που δεν γίνεται να μην τον διαθέτεις δημόσια, εάν θέλεις να σε βρίσκουν. Το όνομα στο blog το έδωσε μια φίλη που με έλεγε έτσι.

9.      Στα κείμενά σου διακρίνεται μια έντονη κοινωνική ευαισθησία και παρατήρηση της καθημερινότητας. Πιστεύεις ότι ο συγγραφέας σήμερα οφείλει να είναι «στρατευμένος» με την έννοια της κοινωνικής αφύπνισης, ή η τέχνη πρέπει να λειτουργεί πρωτίστως ως μέσο προσωπικής έκφρασης ή καταφύγιο;

 Η συγγραφή και η τέχνη δεν υπαγορεύουν, ούτε δηλώνουν, μεγεθύνουν ώστε να δει ο άλλος το κακό, τον πόνο, την αδικία, ή τη λύση στο πρόβλημα. Να δει ο ένας τον άλλο μέσα από καθαρό γυαλί. Δυστυχώς, πολλές φορές δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα αντανακλαστικά, ή λέγοντάς το αλλιώς, υπάρχουν τόσα εμπόδια (παράσιτα) που το μήνυμα δεν φτάνει στον αποδέκτη του και λόγω διάσπασης προσοχής (ως σημάδι των καιρών μας), η μπάλα πηγαίνει στην εξέδρα. Φλυαρούμε επικίνδυνα για σημαντικά πράγματα αλλά πνιγόμαστε από τον σάλο μας.

10. Τόσο στο blog όσο και στη γενικότερη παρουσία σου, το χιούμορ, ο αυτοσαρκασμός και η λεπτή ειρωνεία είναι συχνά παρόντα. Είναι αυτός ο τρόπος σου να διαχειρίζεσαι τα δύσκολά σου;

Είναι ένας τρόπος να ξεπερνώ τα άσχημα και να αντιμετωπίζω όλα όσα δεν μου αρέσουν και είναι πολλά αυτά που δεν ανέχομαι, με καταπιέζουν, με κάμπτουν, αλλά δεν μπορώ να κάνω αλλιώς εκτός από το να τα λέω!

11.  Μετά τον «Λένιν», υπάρχουν νέες ιστορίες που έχουν αρχίσει να «ζητούν» να γραφτούν; Τι να περιμένουμε από εσένα στο μέλλον, είτε ψηφιακά είτε εκδοτικά;

Υπάρχει ένα αρχαιολογικό -θα το έλεγα έτσι κι όχι ιστορικό- μυθιστόρημα, με ιστορική ωστόσο βάση και μια ερωτική ιστορία στην πλοκή του. Και βέβαια συνεχίζω πάντα να γράφω στην αγαπημένη μου μικρή φόρμα και να αφηγούμαι ιστορίες στο διαδίκτυο σε μορφή επιφυλλίδας.

12. Τι θα συμβούλευες έναν άνθρωπο που ξεκινάει σήμερα να γράφει στο διαδίκτυο ή που ονειρεύεται να δει το πρώτο του βιβλίο τυπωμένο, έχοντας την εμπειρία και από τους δύο αυτούς κόσμους;

Το να γράφεις υπακούει μονάχα στη συνείδησή σου. Το να εκδοθούν τα γραπτά σου, φανερώνει εκτός της εσωτερικής σου ανάγκης και πολλά «θέλω», στοιχεία της προσωπικότητας του ανθρώπου-συγγραφέα. Παραμένει ωστόσο για εμένα μια ακράτητη ανθρώπινη επιθυμία το να θέλεις να μοιράσεις τις σκέψεις σου σε τυχαίο αποδέκτη, αφού τίποτα δεν μας ανήκει. Κάτι που για μένα λειτούργησε εποικοδομητικά πάντως, ήταν το ότι γράφοντας και βρίσκοντας τον εκδότη (που πάντα τον φαντάζεσαι να σε περιμένει), ξεκινάς μια κουβέντα με το κοινό (το οποίο εσύ θα διαμορφώσεις) που δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση και αυτό είναι μια υπέροχη διαδρομή σε ένα ταξίδι που διαρκώς σε αλλάζει.

13. Πως βλέπεις τον κόσμο του βιβλίου σήμερα (συγγραφείς, εκδότες, αναγνώστες, βιβλία);

Υπάρχει η διεθνής και πανελλαδική λογοτεχνική «ελίτ», η Σελεμπριτιάδα όπως αποκαλώ τους συγγραφείς – celebrities που ανήκουν σε αυτήν, μια τάξη αριστοτεχνικά δομημένη και βιβλιοεχθρική (ουδόλως βιβλιοφιλική) η οποία προβάλει στον καθρέπτη της ο ένας τον άλλον σαν τα πολλά πρόσωπα της εξουσίας του Πεσόα. Η λάμψη των πραγμάτων τη μαγεύει. Εαυτοί και ρόλοι μοιάζουν σαν να είναι δοσμένοι με σκοπό τη μεταξύ τους αρωγή και ευδοκίμηση. Αυτό το, διανοητικά υψηλό κατεστημένο, ανταλλάσσει βραβεία, ευγνωμοσύνη, αλληλο-κριτικές γεμίζουν site, διαθέτουν άφθονο κοσμικό χρόνο για φιλοφρονήσεις και πηγαινονέρχονται από κανάλι σε φεστιβάλ, προτείνοντας χωρίς φόβο κι έλεος, δημοσίως πάντα, τα «καλά» βιβλία (αυτά που θα αλλάξουν τον κόσμο μας – όχι όμως τον Κόσμο γιατί έτσι θα χαθούν οι συνισταμένες που εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους). Η συντηρητική λογοτεχνία είναι η αγάπη τους, δοκίμια εθνικοφρόνων, έργα με πλοκή βιαστών και εκπροσώπων ανδροκρατίας και ομοφοβίας, σιωνιστικά αποκυήματα, αφηγήσεις κλεφτών της ιστορίας, ιδανικοί αυτόχειρες που έγραψαν ιστορία με τον θάνατό τους … λατρεύουν επίσης τα αποφθέγματα των έξυπνων παιδιών που έφτασαν στο μεταίχμιο της ζωής τους να εκδίδονται από έναν σπουδαίο εκδότη που θα ζήλευε και ο τελευταίος νομπελίστας επί της γης. Σίγουρα, όλα τα παραπάνω, με κάνουν να σκέφτομαι ότι ο κόσμος του βιβλίου στην Ελλάδα είναι πέρα για πέρα άναρχος και ομφαλοσκοπικός. Υπάρχουν τεράστιες λίστες αναμονής στην έκδοση καλών βιβλίων τα οποία, χάρη της Σελεμπριτιάδας (επιμένω), θα πρέπει να περιμένουν εις τον αιώνα του αιώνος… Το αισιόδοξο παρόλαυτά είναι, ότι οι περισσότεροι σύγχρονοι συγγραφείς αψηφούν τις δυσκολίες και τα εμπόδια του -ούτως ή άλλως- μικρού αναγνωστικού κοινού και λόγω συνωστισμού και ταξικής δια-πάλης πορεύονται με όσες δυνάμεις διαθέτουν. Προσωπικά, βρίσκω τίμιο αυτόν τον αγώνα, όσο άγονος κι αν αποδεικνύεται ενίοτε.

14. Τι αγαπάς περισσότερο και τι σιχαίνεσαι σε τούτη τη ζωή;

Ας πω πρώτα τι σιχαίνομαι. Τη «διπολική» στάση ζωής, την άνιση μεταχείριση, την ευφυία των καταπιεστών, την υπεράσπιση εγκληματιών από ενόχους, την καταδίκη αθώων από τυράννους, το μότο: «κάνω πόλεμο για την ειρήνη», τη φιλία από ανάγκη και τον έρωτα από βόλεμα, την υποκρισία του αγωνιστή-Ιανού που παλεύει για το καλό των άλλων με γεμάτες τσέπες (σε όλα τα επίπεδα κι από όποια θέση: βουλευτής ή υπουργός και δικηγόρος ή γιατρός, σχολείο το πρωί, φροντιστήριο το βράδυ, κομμουνιστής στην ιδεολογία και αδίστακτος έμπορος κοκ.). Όλοι μας στο κάτω κάτω, αν μας ρωτήσεις θέλουμε να αλλάξει το σύστημα! Σιχαίνομαι τα στερεότυπα και τις αντιδράσεις του κόσμου, την απάθειά του ορισμένες φορές να μη θέλει να σπάσει αβγά μήπως και λερωθεί και το δουν οι άλλοι. Λατρεύω την ειλικρίνεια στα πρόσωπα που δεν εξαθλιώνονται κι ας έχουν περάσει τα πάνδεινα. Το κακό και η αλαζονεία φθείρουν και η αγριάδα ασχημίζει τα πρόσωπα. Ονειρεύομαι πάντα την Ουτοπία γεμάτη όμορφους ανθρώπους.