Θα βρει ανταπόκριση αυτή η ιδέα; Το βασικό εισόδημα της
Ιρλανδίας για τους καλλιτέχνες έγινε μόνιμο, αφού οι έρευνες έδειξαν ότι
ενίσχυσε την οικονομία. Άλλα έθνη έχουν παρόμοια προγράμματα. Καθώς όλο και
περισσότεροι εγχώριοι καλλιτέχνες προέρχονται πλέον από προνομιούχα
περιβάλλοντα και η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αναστατώνει τις δημιουργικές
βιομηχανίες, πληθαίνουν οι φωνές που καλούν το Ηνωμένο Βασίλειο να ακολουθήσει
το παράδειγμά της.
Πηγή: Positive News, Κείμενο: Gavin Haines, 17 Ιουνίου 2026
Η απώλεια των τοπικών μουσικών σκηνών —το ένα τρίτο έχει
κλείσει στο Ηνωμένο Βασίλειο τα τελευταία 20 χρόνια— έχει επιδεινώσει το
πρόβλημα. Οι περικοπές στους προϋπολογισμούς για τις τέχνες ήταν εξίσου
καταστροφικές, ενώ η άνοδος της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (generative AI)
προκαλεί επιπλέον πονοκεφάλους στους δημιουργούς κάθε είδους, όχι μόνο στους
μουσικούς — και όλα αυτά εν μέσω μιας κρίσης κόστους ζωής.
Σύμφωνα με τη φιλανθρωπική οργάνωση Arts Emergency,
αυτοί οι αντίξοοι άνεμοι έχουν δυσανάλογα αρνητικό αντίκτυπο στους καλλιτέχνες
της εργατικής τάξης, στα άτομα με αναπηρία και στις εθνοτικές μειονότητες,
ομάδες που ανέκαθεν υποεκπροσωπούνταν στον πολιτισμό του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Είναι μια εποχή μεγάλης αβεβαιότητας για τον πολιτιστικό
τομέα και την κοινωνία γενικότερα», λέει ο Neil Griffiths, διευθύνων σύμβουλος
της Arts Emergency. «Η φαντασία και η δημιουργία είναι προϊόντα χρόνου και
χώρου, αλλά δεν υπάρχει πια ούτε ο χρόνος ούτε ο χώρος. Η κοινωνία είναι άνιση,
ενώ ο πολιτισμός υποτιμάται και υποχρηματοδοτείται».
Ως αποτέλεσμα, συχνά μόνο οι προνομιούχοι έχουν τον χρόνο να
δημιουργήσουν. «Μόνο ένας στους 10 ανθρώπους που εργάζονται στον πολιτισμό στο
Ηνωμένο Βασίλειο προέρχεται από περιβάλλον εργατικής τάξης», σημειώνει ο
Griffiths.
Για μια χώρα που αποθεώνει τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, το Ηνωμένο
Βασίλειο φαίνεται να έχει ξεχάσει το μήνυμά του για τον πολιτισμό: «Οι
τέχνες είναι απαραίτητες για κάθε ολοκληρωμένη εθνική ζωή», είχε πει σε
ομιλία του το 1953. «Το έθνος οφείλει στον εαυτό του να τις στηρίζει και να
τις ενθαρρύνει».
Άλλα έθνη το αναγνωρίζουν αυτό. Το 2022, η ιρλανδική
κυβέρνηση δοκίμασε ένα πρωτοποριακό, πρώτο στο είδος του βασικό εισόδημα για
καλλιτέχνες, με σκοπό να επανεκκινήσει τον πολιτισμό καθώς η χώρα έβγαινε από
την πανδημία. Προσφέροντας στους συμμετέχοντες ένα εβδομαδιαίο επίδομα ύψους
325 ευρώ, το πιλοτικό πρόγραμμα των 25 εκατομμυρίων ευρώ βοήθησε περισσότερους
από 2.000 καλλιτέχνες.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι, το πρόγραμμα
απέφερε 100 εκατομμύρια ευρώ σε «κοινωνικά και οικονομικά οφέλη» στην
οικονομία της Ιρλανδίας, πράγμα που σημαίνει ότι απέσβησε και με το παραπάνω το
κόστος του. Ενθαρρυμένη από τα δεδομένα, η ιρλανδική κυβέρνηση κατέστησε το
πρόγραμμα μόνιμο τον Φεβρουάριο (του 2026). Στη μακρά ιστορία των δοκιμών
βασικού εισοδήματος, αυτή είναι η πρώτη που γίνεται μόνιμος θεσμός.
Η σημασία του χρόνου και του χώρου για τη δημιουργία
Η Elinor O’Donovan, εικαστικός καλλιτέχνιδα πολυμέσων
(multimedia artist) από το Κορκ, είναι ανάμεσα στους 2.000 δημιουργούς που
επωφελήθηκαν από το πρόγραμμα.
«Δεν θέλω να πουλήσω την ιδέα ότι οι καλλιτέχνες είναι
κάποια ειδικά πλάσματα ή κάτι τέτοιο, αλλά για να μπορέσεις να κάνεις
δημιουργική δουλειά, χρειάζεσαι χρόνο και χώρο για να σκεφτείς, και
συχνά αυτού του είδους η δημιουργική σκέψη είναι αρκετά δύσκολη», λέει η
O’Donovan.
«Πριν πάρω το εισόδημα, δούλευα μερική απασχόληση ως
ρεσεψιονίστ, απλώς και μόνο για να μπορώ να πληρώσω το ενοίκιό μου. Τώρα
εργάζομαι με πλήρη απασχόληση ως καλλιτέχνιδα. Το βασικό εισόδημα μου έδωσε την
ευελιξία που απαιτεί η ιδιότητα του καλλιτέχνη».
Το εισόδημα αυτό, εξηγεί η O’Donovan, της επέτρεψε να
πειραματιστεί. Σε μια εποχή όπου τα έργα τέχνης χρησιμοποιούνται για την
εκπαίδευση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (AI) χωρίς οι δημιουργοί τους να
λαμβάνουν καμία αμοιβή, το πρόγραμμα της Ιρλανδίας δίνει αξία στην τέχνη και
στους ανθρώπους που την παράγουν.
«Σου δίνει μια απίστευτη αίσθηση δικαίωσης και αναγνώρισης»,
καταλήγει η O’Donovan.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου