Η vευροβιολογία της εξάντλησης

 

Κάτι θεμελιώδες αλλάζει στον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την εξάντληση.

Οι τελευταίες έρευνες επιβεβαιώνουν πλέον ότι το burnout (η εξουθένωση) δεν είναι πια ένα ζήτημα που αφορά μόνο τον εργασιακό χώρο· είναι μια συνολική νευροβιολογική κρίση υγείας.

Εκατομμύρια από εμάς συνειδητοποιούμε ότι αυτό που βιώνουμε είναι βαθύτερο από οτιδήποτε θα μπορούσαν να διορθώσουν οι διακοπές ή μια πρωινή ρουτίνα.

Το χρόνιο στρες και το νευρικό σύστημα

Το στρες των προγόνων μας ήταν οξύ, στιγμιαίο, με την ευκαιρία για έναν πλήρη κύκλο αποκατάστασης.

Το δικό μας στρες είναι χρόνιο, χωρίς σαφή επίλυση – απλώς μια σταθερή ροή σημάτων ότι «δεν είμαστε ακόμα ασφαλείς», 24 ώρες το 24ωρο.

Αυτό που συμβαίνει στη συνέχεια έχει όνομα: απορρύθμιση του νευρικού συστήματος. Ο εγκέφαλός μας αρχίζει να συμπεριφέρεται σαν το σπίτι στο οποίο κατοικεί να είναι συνεχώς τυλιγμένο στις φλόγες.

Τι προκαλεί το στρες στον εγκέφαλο

• Συρρικνώνει τον ιππόκαμπο: την περιοχή που είναι υπεύθυνη για τη μνήμη, τη μάθηση και τη συναισθηματική ρύθμιση.

• Υπερενεργοποιεί την αμυγδαλή: κρατώντας το σύστημα εντοπισμού απειλών σε κατάσταση άμεσης επιφυλακής.

• Πλημμυρίζει τον προμετωπιαίο φλοιό με κορτιζόλη: μέχρι που η ανώτερη σκέψη γίνεται πραγματικά, φυσιολογικά απρόσιτη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, με το burnout, δεν μπορούμε να σκεφτούμε καθαρά, δεν μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις και δεν νιώθουμε χαρά.

Η εξάντληση που νιώθουμε είναι ο εγκέφαλός μας υπό πολιορκία, και η πραγματική αιτία πηγάζει από κάτι πολύ βαθύτερο από το να έχουμε απλώς φορτωμένο πρόγραμμα.

Μοτίβα προσωπικότητας με ρίζες στο Τραύμα

Οι ερευνητές αναγνωρίζουν πλέον αυτό που ονομάζουν μοτίβα προσωπικότητας με ρίζες στο τραύμα: έξυπνες προσαρμογές σε παλαιότερες εμπειρίες έλλειψης ασφάλειας που μας κρατούσαν λειτουργικούς, αλλά τώρα, με την πάροδο του χρόνου, μας οδηγούν αργά στην εξουθένωση.

Αυτό εκδηλώνεται ως:

• Μια αδυσώπητη ανάγκη να αποδείξουμε ότι είμαστε αρκετοί.

• Αδυναμία να ξεκουραστούμε χωρίς ενοχές.

• Ψυχαναγκασμός να προσφέρουμε στους άλλους, εγκαταλείποντας τον εαυτό μας.

• Η αίσθηση ότι αν σταματήσουμε να πιεζόμαστε, τα πάντα θα καταρρεύσουν.

• Η βαθιά μοναξιά του να είμαστε «πάντα οι δυνατοί».

Οι επιστήμονες το ονομάζουν αυτό ηθική βλάβη (moral injury): η βαθιά ψυχολογική πληγή που συσσωρεύεται όταν δεν μπορούμε να ζήσουμε σε ευθυγράμμιση με τις δικές μας αξίες, επειδή οι απαιτήσεις της επιβίωσης συνεχίζουν να τις παρακάμπτουν.

Ο δρόμος προς τη θεραπεία

Ωστόσο, τόσο τα μοτίβα προσωπικότητας με ρίζες στο τραύμα όσο και η ηθική βλάβη είναι πληγές που μπορούν να επουλωθούν.

Η ίδια νευροπλαστικότητα που επέτρεψε στο στρες να αναδιαμορφώσει τον εγκέφαλό μας, επιτρέπει επίσης στον εγκέφαλό μας να θεραπευτεί, να κάνει επανεκκίνηση και να θυμηθεί πώς είναι η αίσθηση της ασφάλειας.

Αυτό απαιτεί κάτι που οι περισσότερες συμβουλές για το burnout παραβλέπουν εντελώς: μια προσέγγιση με επίγνωση του τραύματος (trauma-informed approach), η οποία πηγαίνει στη νευροβιολογική ρίζα της πληγής.

Αν αισθάνεστε κάπως έτσι, αναζητείστε έναν ενημερωμένο θεραπευτή ψυχικής υγείας.

Πηγή: Fleet Maull - Heart Mind Institute