Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ερωτήματα στην έρευνα για την ευτυχία είναι και ένα ερώτημα που αναμφίβολα έχετε θέσει στον εαυτό σας... καθώς και στον/στη σύντροφό σας, στους φίλους σας και στην ευρύτερη οικογένειά σας:
Πόσα χρήματα χρειάζεσαι πραγματικά για να είσαι ευτυχισμένος;
Είναι αλήθεια ότι τα χρήματα κάνουν τη διαφορά. Το να προσποιούμαστε το αντίθετο είναι απλώς ευσεβείς πόθοι. Αλλά όταν πρόκειται για τα συναισθήματά μας γύρω από το χρήμα, η ιστορία είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο περίπλοκη από όσο νομίζουμε.
Ας ξεκινήσουμε με το πρώτο δεδομένο. Μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι τα χρήματα βοηθούν μόνο μέχρι ένα σημείο. Και το καταλαβαίνω, οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται: «Ε, ας φτάσω πρώτα σε αυτό το σημείο – και μετά το βρίσκω!»
Υπήρξε μια μεγάλη μελέτη της Gallup (σε 1,5 εκατομμύριο Αμερικανούς) η οποία έδειξε ότι η συναισθηματική ευεξία (όπως το να νιώθει κανείς ήρεμος, χαρούμενος ή λιγότερο αγχωμένος) ήταν υψηλότερη για άτομα με υψηλότερα εισοδήματα — αλλά μόνο μέχρι το όριο των περίπου 70.000 δολαρίων το χρόνο. Έδειξε επίσης ότι η ικανοποίηση από τη ζωή αυξανόταν με τα υψηλότερα εισοδήματα ακόμη και πολύ πάνω από τις 70.000 δολάρια, αλλά η επίδραση αυτή ήταν μικρή.
Μια γρήγορη σημείωση: Αυτό το όριο των 70.000 δολαρίων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η πόλη στην οποία ζείτε ή το μέγεθος της οικογένειάς σας. Είναι όμως σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι το χρηματικό ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των βασικών αναγκών είναι πιθανότατα χαμηλότερο από ό,τι περιμένουμε.
Αυτό που εκπλήσσει τους ανθρώπους –και φάνηκε καθαρά στην έρευνα– είναι ότι τα περισσότερα χρήματα συνεχίζουν να ωθούν την ευτυχία προς τα πάνω, ακόμη και σε υψηλότερα εισοδήματα. Το μειονέκτημα, όμως, είναι ότι αφού καλυφθούν οι βασικές σας ανάγκες, κάθε επιπλέον ευρώ/δολάριο μετακινεί τον δείκτη της ευτυχίας όλο και λιγότερο σε σχέση με πριν.
Όταν το χρήμα κάνει τη μεγάλη διαφορά
Τα χρήματα έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο όταν βοηθούν τους ανθρώπους να καλύψουν τις βασικές ανάγκες της ζωής ή να αποφύγουν τις κακουχίες. Σε μια μελέτη από την ομάδα της ψυχολόγου Liz Dunn στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας (UBC), δόθηκε τυχαία σε συμμετέχοντες ένα απρόσμενο δώρο ύψους 10.000 δολαρίων. Όλοι ένιωσαν πιο ευτυχισμένοι, αλλά –κάτι που δεν θα εκπλήξει κανέναν– οι συμμετέχοντες με χαμηλότερα εισοδήματα βίωσαν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση στην ευτυχία τους.
Αυτό βγάζει απόλυτο νόημα. Όταν το χρήμα καταλαγιάζει την αβεβαιότητα και μειώνει τους καθημερινούς στρεσογόνους παράγοντες, δημιουργεί χώρο για αξιοπρέπεια και προσωπικές επιλογές. Και, σε κάθε περίπτωση, είτε το ετήσιο βασικό σας όριο είναι οι 70.000 είτε οι 140.000, είναι σημαντικό να έχετε ξεκάθαρο στο μυαλό σας ποιο είναι αυτό το νούμερο για εσάς και τους αγαπημένους σας (περισσότερα γι' αυτό σε ένα λεπτό).
Όταν όμως οι βασικές μας ανάγκες είναι ήδη καλυμμένες, η σχέση μεταξύ χρήματος και ευτυχίας δεν είναι τόσο ξεκάθαρη όσο θα περιμέναμε. Ένας από τους κύριους ενόχους είναι η φυσική τάση του εγκεφάλου μας να συνηθίζει –και να αρχίζει να θεωρεί δεδομένο– το πόσα χρήματα έχουμε. Είχα γράψει γι' αυτή την ιδέα της ηδονικής προσαρμογής σε ένα προηγούμενο newsletter σχετικά με τους μύθους της ευτυχίας.
Το αρχικό επίπεδο της ευτυχίας έχει επίσης σημασία
Υπάρχει όμως και μια υποσημείωση. Οι ερευνητές ανακάλυψαν κάτι συναρπαστικό –και όχι εντελώς αναπάντεχο–: Ακόμα και οι άνθρωποι με υψηλά εισοδήματα γίνονται πιο ευτυχισμένοι όταν παίρνουν μια αύξηση, αλλά μόνο αν είναι ήδη σχετικά ευτυχισμένοι εξαρχής!
Αν κάποιος είναι δυστυχισμένος, τα περισσότερα χρήματα δεν αλλάζουν και πολύ την ευτυχία του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, απλώς προσθέτουν περισσότερη πίεση.
Αυτό έχει μια βαθιά αλήθεια. Αν η εσωτερική σας ισορροπία είναι ασταθής, τα χρήματα δεν θα τη σταθεροποιήσουν. Αν όμως νιώθετε καλά γενικά, τα επιπλέον μετρητά μπορούν να σας δώσουν περισσότερους τρόπους για να βελτιώσετε, να απολαύσετε και να στηρίξετε τη ζωή που ήδη ζείτε.
Η σκοτεινή πλευρά του πλούτου
Ο μεγάλος φιλόσοφος Notorious B.I.G. είχε πει κάποτε: «περισσότερα χρήματα, περισσότερα προβλήματα» (more money, more problems) – και η έρευνα δείχνει ότι υπάρχει μια δόση αλήθειας σε αυτό. Ο πλούτος μπορεί να μας προστατεύει από ορισμένα αγχωτικά κομμάτια της ζωής, αλλά η διατήρηση ενός πλούσιου τρόπου ζωής συνοδεύεται από τις δικές της πιέσεις:
Μεγαλύτερος φόβος απώλειας.
Περισσότερες ανησυχίες για τα παιδιά μας.
Περισσότερες ευθύνες και πίεση χρόνου.
Μειωμένη ικανότητα να εκτιμάμε τις μικρές, καθημερινές απολαύσεις της ζωής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πλούσιοι άνθρωποι είναι απαραίτητα πιο αγχωμένοι από τη μεσαία τάξη. Απλώς μας υπενθυμίζει ότι το χρήμα δεν εξαλείφει τη συναισθηματική πίεση… απλώς αλλάζει το σχήμα της.
Η σειρά σας
Το χρήμα και η ευτυχία έχουν μια περίπλοκη σχέση, αλλά υπάρχουν πέντε απλές πρακτικές που μπορείτε να ξεκινήσετε για να γείρετε την πλάστιγγα υπέρ σας:
1. Ορίστε το δικό σας «Αρκετά»
Πώς μοιάζει για εσάς η οικονομική ασφάλεια; Έχει να κάνει λιγότερο με έναν αριθμό και περισσότερο με την ψυχική ηρεμία. Αφιερώστε ένα λεπτό για να γράψετε τι σημαίνει «αρκετά» για εσάς αυτή τη στιγμή. Ποιες είναι οι βασικές ανάγκες και τα έξοδα που πρέπει να καλύψετε και πώς τα καλύπτει (ή δεν τα καλύπτει) το εισόδημά σας κάθε μήνα;
2. Βάλτε όρια γύρω από τους «πυροδότες» των εξόδων σας
Δώστε προσοχή στις στιγμές ή στα συναισθήματα που σας οδηγούν στο να ξοδεύετε παρορμητικά ή λόγω στρες. Την επόμενη φορά που θα νιώσετε την ώθηση να ξοδέψετε, κάντε μια παύση και αναρωτηθείτε αν αυτό συμβαδίζει με τις αξίες σας ή αν είναι απλώς μια αντίδραση της στιγμής.
3. Αντισταθείτε στην κοινωνική σύγκριση
Το να συγκρίνετε την οικονομική σας κατάσταση με των άλλων είναι ένας από τους μεγαλύτερους «κλέφτες» χαράς. Υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι η ευτυχία είναι προσωπική και μοναδική. Όταν πιάνετε τον εαυτό σας να συγκρίνει, κάντε μια παύση και καταγράψτε τρία πράγματα στη ζωή σας που εκτιμάτε ειλικρινά.
4. Επιλέξτε εμπειρίες αντί για αντικείμενα
Το να ξοδεύετε χρήματα σε κοινές στιγμές ή δραστηριότητες με νόημα φέρνει συχνά πιο διαρκή χαρά από το να αγοράζετε περισσότερα πράγματα. Αυτή την εβδομάδα, δοκιμάστε να σχεδιάσετε μια απλή δραστηριότητα χαμηλού κόστους με κάποιον που νοιάζεστε: έναν περίπατο, να μαγειρέψετε μαζί ή μια δωρεάν συναυλία σε ένα τοπικό πάρκο. (Πρόσφατα ανακάλυψα δωρεάν συναυλίες τζαζ στη γειτονιά μου τα απογεύματα της Κυριακής!)
5. Απλοποιήστε τη διαχείριση των χρημάτων σας
Ανεξάρτητα από το εισόδημά σας, τα οικονομικά μπορεί να αποτελέσουν πηγή άγχους. Αυτή την εβδομάδα, επιλέξτε μια εργασία που σχετίζεται με το χρήμα για να την απλοποιήσετε ή να την αυτοματοποιήσετε – ίσως ρυθμίζοντας την αυτόματη πληρωμή λογαριασμών ή δημιουργώντας έναν βασικό προϋπολογισμό. Κι εγώ αναέβαλλα για χρόνια την τήρηση προϋπολογισμού, αλλά τώρα κατά κάποιο τρόπο «απολαμβάνω» να κάνω τις πράξεις στο τέλος κάθε μήνα! Το να είστε προνοητικοί με τα οικονομικά σας μπορεί να δώσει τεράστια ώθηση στην ευεξία σας.
Ελπίζω αυτά τα μικρά βήματα να σας ενθαρρύνουν. Δεν αφορούν μεγάλες οικονομικές αναδιαρθρώσεις, αλλά το να συντονιστείτε με το πώς το χρήμα ταιριάζει πραγματικά στη ζωή και την ευτυχία σας.
Αν δοκιμάσετε κάποιο από αυτά, τι άλλαξε μέσα σας;
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου