Η σχολική τάξη ως αγκαλιά και η δύναμη της προσφοράς

 

Συνέντευξη με τη Δέσποινα Σπυροπούλου - δασκάλα και συγγραφέα των βιβλίων "Η φραουλίτσα που δεν ήθελε να κοκκινίσει", "Το γαλάζιο το χταπόδι που είχε άλλο ένα πόδι" και "Μάνο μου δεν είσαι μόνος", των εκδόσεων Κομνηνός.

Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που με την παρουσία τους και μόνο γειώνουν τον χώρο γύρω τους. Η Δέσποινα Σπυροπούλου -η αγαπημένη «κυρία Νούλη» των μαθητών της, που ζει στο Άργος Ορεστικό της Καστοριάς- ανήκει αναμφίβολα σε αυτή την κατηγορία. Μετά από 37 ολόκληρα χρόνια προσφοράς στην εκπαίδευση, συνεχίζει να χτίζει γέφυρες ενσυναίσθησης, μοναδικότητας και αγάπης.

Μέσα από το πρόσφατο βιβλίο της, «Μάνο μου, δεν είσαι μόνος…» (Εκδόσεις Κομνηνός), αγγίζει με έναν εξαιρετικά ευαίσθητο τρόπο την ασθένεια ενός παιδιού, την κενή καρέκλα στην τάξη, αλλά και το μεγαλείο της εθελοντικής αιμοδοσίας και της δωρεάς μυελού των οστών. Είχα τη χαρά να συζητήσω μαζί της για το ταξίδι της μάθησης, τον φόβο της αβεβαιότητας και το πώς η σχολική αίθουσα μπορεί να μεταμορφωθεί από χώρο κριτικής σε ένα λιμάνι ζωής.

1) Νούλη, ως εκπαιδευτικός μπαίνεις καθημερινά σε μια αίθουσα γεμάτη παιδιά, όπου οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά λεπτές. Αναρωτιέμαι πώς μπορεί ένας δάσκαλος να γίνει ο «γειωμένος» φάρος για τους μαθητές του, βοηθώντας τους να ηρεμήσουν το δικό τους νευρικό σύστημα, όταν νιώθουν πίεση, ένταση ή άγχος;

Κατ’ αρχάς, Στεφανία μου, να σε ευχαριστήσω θερμά γι αυτή τη συνέντευξη, όχι μόνο γιατί αποφάσισες να προβάλεις αυτό που κάνω, μικρό ή μεγάλο, αλλά κυρίως για τη δική σου ανήσυχη στάση και θέση απέναντι στα παιδιά.

Ρίχνοντας μια πολύ γρήγορη ματιά στις ερωτήσεις σου, σου είπα ότι για καθεμιά από αυτές απαιτείται μια μίνι πραγματεία ως απάντηση. Μελετώντας τε δε, κατέληξα με σιγουριά στην αρχική μου εκτίμηση.

Με συγκίνησε, δεν σου κρύβω, ο τρόπος που «έπλεξες» τις δύο μου ιδιότητες, αυτή της δασκάλας και αυτή της συγγραφέα, με γνώμονα και ζητούμενο πάντα το παιδί. Δεν αρκέστηκε σε μια προσφιλή της εποχής μας συνήθεια και αλήθεια, σε μια «ξεπέτα» συνέντευξη, να κάνουμε τη δουλειά μας να τελειώνουμε και αυτό το εκτιμώ βαθιά και σε τιμά!

Στην ερώτησή σου, λοιπόν.

«Γειωμένος» φάρος, ε; Χμμ! «Γειωμένος», σταθερός, προσγειωμένος, κατασταλαγμένος, μετρημένος και λογικός, υπόσχεται την ασφάλεια… «Φάρος», το φως, που εκτός από τις ιδιότητες της ορατότητας και του φωτισμού που προσφέρει, έχει και την ιδιότητα της θερμοκρασίας που εκπέμπει, της ζεστασιάς… Με αυτές τις έννοιες, ναι, ο δάσκαλος είναι ο «γειωμένος φάρος» των παιδιών, παρέχει ασφάλεια με τη διάχυση  συναισθημάτων και έτσι δημιουργεί το ιδανικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα συντελεστεί η παιδεία και όχι απλά η σχολική εκπαίδευση.

Μια αγκαλιά, ένα νεύμα, ένα βλέμμα, ένα χαμόγελο, ένα άγγιγμα, μια κίνηση, μια λέξη, είναι ικανά να θρυμματίσουν όλα τα δύσκολα, κρυμμένα ή φανερά της στιγμής. Και καθώς τα παιδιά έχουν αναπτυγμένη την «αυτοάμυνα της χαράς», μεταπηδούν εύκολα και γρήγορα από τη μια κατάσταση στην άλλη, αν τους δοθεί η δυνατότητα, η επιλογή, η ευκαιρία.

Ναι, εκλεκτή μου Στεφανία, η σταθερότητα, η ασφάλεια, το φως και η ζεστασιά παρέχουν στο παιδί/μαθητή όλα όσα χρειάζεται για να βρει πεδίο δράσης λαμπρό και εν τέλει να λάμψει.

………………………………………………..

2) Στο σχολικό περιβάλλον, τα παιδιά έρχονται πολύ συχνά αντιμέτωπα με την αποτυχία, την απόρριψη ή ακόμα και τον σχολικό εκφοβισμό. Πώς μπορούμε, μέσα από την καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία, να τα μάθουμε να χτίζουν ένα «βαθύτερο πάτωμα», μια εσωτερική σταθερότητα αντί για «τείχη» απομόνωσης και άμυνας απέναντι στους άλλους;

Τα παιδιά χρειάζονται ένα σταθερό, υποστηρικτικό, συναισθηματικά πλούσιο σχολικό περιβάλλον για να δομήσουν ένα «βαθύτερο πάτωμα», όπως πολύ εύστοχα το είπες, Στεφανία μου, που θα τα επιτρέψει να χτίσουν πάνω του το εσωτερικό τους οικοδόμημα. Όσο πιο σταθερά είναι τα περιβάλλοντα μέσα στα οποία ζουν και δρουν τόσο σταθερότερο θα είναι και το οικοδόμημα.

Αυτό που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και δραστικά είναι η αποτυχία, όπως την βιώνουν τα παιδιά, που μεγεθυμένη ακούσια ή εκούσια από τον περίγυρο του παιδιού, καταλήγει σε απόρριψη. Απόρριψη από τους άλλους, απόρριψη του ίδιου του του εαυτού και μοιραία καταλήγουμε στον εκφοβισμό. Με τρομάζει η λέξη όχι ως έννοια αλλά ως συνέπεια στην ψυχή ενός παιδιού που την υφίσταται. Περισσότερο, όμως, με τρομάζει η αδιαφορία, που επιτρέπει μια τέτοια εξέλιξη. Αδιαφορία της κοινωνίας εν γένει και των μικροκοινωνιών του παιδιού (οικογένεια, σχολείο και άλλα περιβάλλοντα δράσης του παιδιού).

Εκεί είναι, Στεφανία μου, που γίνεσαι «φάρος», που φωτίζεις και ζεσταίνεις… Έχει μεγάλη δύναμη στα χέρια του ο δάσκαλος, δύναμη που ουδεμία εξουσία ή συνθήκη μπορεί να του την πάρει. Για να ενεργοποιήσει αυτή του τη δύναμη και τη δυνατότητα πρέπει να πυροδοτηθεί η καρδιά του…

3) Έχω παρατηρήσει ότι πολλοί μαθητές παραλύουν κυριολεκτικά από τον φόβο του λάθους ή το κυνήγι του «τέλειου βαθμού», αναζητώντας συνεχώς μια εγγύηση επιτυχίας. Πώς αποδομείς εσύ αυτή την ανάγκη για εγγυήσεις μέσα στην τάξη, ενθαρρύνοντάς τα να ρισκάρουν και να αποδεχτούν το «ταξίδι στο δάσος» της μάθησης, με όλα τα απρόοπτα και τις ομορφιές του;

Ο δάσκαλος, καλή μου, έχει πολλά όπλα στη φαρέτρα του για να ενθαρρύνει και να ωθήσει ένα παιδί στην επιτυχία μα πρωτίστως στην ευτυχία που, αμφότερα, δεν μετριούνται με νούμερα και αριθμούς, αλλά με τους χτύπους της καρδιάς και με χαμόγελα.

Τα παιδιά πρέπει αρχικά να κατανοήσουν και να αποδεχτούν ότι το ταξίδι της μάθησης, όπως και κάθε ταξίδι, δεν είναι μια σταθερή διαδικασία, αλλά μια δυναμική διαδικασία διαρκώς εξελισσόμενη, με τα «πάνω» της και τα «κάτω» της, με «επιτυχίες» και «αποτυχίες», με αφίξεις θεαματικές ενίοτε αλλά και πισωγυρίσματα αέναης «πάλης».

Μια πάλη, ένας αγώνας για να είναι νικηφόρος, πρέπει να επιστρατεύσεις όλες τις εξωτερικές μα κυρίως τις εσωτερικές σου δυνάμεις και αντοχές, να χρησιμοποιήσεις όλα τα συγκριτικά σου πλεονεκτήματα και τα ταλέντα.

Αυτά είναι τα όπλα που έχει ο δάσκαλος στα χέρια του, να βρει και να «επιστρατεύσει» τα ταλέντα και τις δυνάμεις κάθε παιδιού, τα «μπορώ» κάθε παιδιού και να τα κάνει «θέλω», τα «δεν μπορώ» κάθε παιδιού και να τα κάνει «αξίζει να προσπαθήσεις».

Η τέχνη είναι ένα όπλο δυνατό στα χέρια του δασκάλου και αποτελεί μέσο και εγγύηση για να αποδομήσουμε τον φόβο της αποτυχίας. Με την τέχνη «το ταξίδι στο δάσος» δεν έχει απρόοπτα, που θα σε γυρίσουν πίσω ή θα σε σταματήσουν, έχει μόνον νίκες και αυτές γοητεύουν, σαγηνεύουν θα έλεγα τα παιδιά και τα στέλνουν ψηλά…

4) Πάνω σε αυτό, πώς βοηθάς πρακτικά ένα παιδί να καταλάβει τη βαθιά διαφορά ανάμεσα στην υγιή προετοιμασία (το διάβασμα, την προσπάθεια) και τον ψυχαναγκαστικό έλεγχο του αποτελέσματος, ώστε να μην εγκλωβίζεται αργότερα στις τύψεις και την αυτοκατάκριση;

Εδώ θα βάλουμε στη συζήτηση και την οικογένεια, που φυσικά και σε όλα τα παραπάνω παίζει επίσης καθοριστικό και καταλυτικό ρόλο τόσο ως αυτόνομη λειτουργία όσο και ως συνεργατική.

Δεν σου κρύβω, Στεφανία μου, πως κάθε φορά που πρέπει να μιλήσω για τη σύγχρονη οικογένεια και τον τρόπο που αυτή επηρεάζει τη ζωή των παιδιών, αισθάνομαι λιγάκι άβολα, γιατί πρέπει να πω αλήθειες που πονάνε…

Δυστυχώς, οι σύγχρονοι γονείς με έμφαση στις σύγχρονες μαμάδες -ξέρουν πόσο τις αγαπώ και τις στηρίζω- επιβάλλουν στα παιδιά τα δικά τους απωθημένα, τα φορτώνουν με τις δικές τους ανεκπλήρωτες προσδοκίες μεγαλώνουν τα παιδιά με το άγχος της επιτυχίας και της διάκρισης που την ακολουθεί. Ζητούν από τα παιδιά τους να σκέπτονται και να ενεργούν ως ενήλικοι σε ένα πλαίσιο ορθοφροσύνης, που χαρακτηρίζει την ωριμότητά τους. Φορτώνουν στα παιδιά τους τα δικά τους βάρη, που όμως δεν τα αντέχουν. Θέλουν τα παιδιά τους επιτυχημένα και όχι ουσιαστικά ευτυχισμένα. Εν ολίγοις ζητούν από τα παιδιά τους να μην είναι παιδιά…

Εκεί, έρχεται ο δάσκαλος να παλέψει και να βοηθήσει τα παιδιά, όσο του «επιτρέπεται»...

Ο δάσκαλος εμπνέει, διδάσκει, υποστηρίζει, αγαπάει, σέβεται, κατανοεί, παροτρύνει, επικοινωνεί, είναι ειλικρινής, υπομονετικός, προσαρμοστικός, δίκαιος.

Ο δάσκαλος, με αυτά τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες, προσπαθεί να επαναφέρει το παιδί, που τα κοινωνικά και οικογενειακά απωθημένα πρότυπα αγνόησαν…

5) Συχνά οι μαθητές «μικραίνουν» τον εαυτό τους ή καταπιέζουν τη μοναδικότητά τους για να γίνουν αρεστοί στην ομάδα των συνομηλίκων τους ή για να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των ενηλίκων. Πώς μπορεί, κατά τη γνώμη σου, ένας εκπαιδευτικός να εμπνεύσει την αυθεντικότητα και την πλήρη αποδοχή της διαφορετικότητας;

Η επιτυχία ενός δασκάλου στο έργο του έγκειται εν πολλοίς στη στάση της ζωής του. Δεν διδάσκεις με λόγια μα με έργα και αυτή τη διδασκαλία τα παιδιά την σέβονται, την εκτιμούν και την υιοθετούν καθώς αντιλαμβάνονται πως απαιτεί κόπο, χρόνο, διάθεση και δουλειά σκληρή για να τους είναι διαθέσιμη. Αντιλαμβάνονται πως δεν είναι άλλη μια διδακτική ή σωφρονιστική πολυλογία, αλλά αληθινό ενδιαφέρον και νοιάξιμο.

Η τάξη είναι ένας ζωντανός οργανισμός, που χρειάζεται πολλούς και διαφορετικούς ιστούς για να λειτουργήσει. Αναδεικνύοντας, λοιπόν, τη διαφορετικότητα ως εφαλτήριο εξέλιξης και προόδου, ως άλλη μια προοπτική και οπτική ζωής με άλλες δυνάμεις αλλά και ανάγκες, ουσιαστικά μαθαίνεις στο παιδί πως από μόνο του δεν φτάνει για να την κατακτήσει, να την κερδίσει όσο σπουδαίο κι αν νιώθει.

«Μεγαλώνεις» τη μοναδικότητα και τη υψηλή διαφορετικότητα, «μικραίνοντας» τον εγωισμός, την εγωλαγνεία και τον ναρκισσισμό…

Μαθαίνεις στο παιδί ότι είναι μέρος του «όλου» και όχι το «όλον».

 6) Αυτό προϋποθέτει μια ριζική αλλαγή περιβάλλοντος. Πώς μετατρέπεται, τελικά, η σχολική αίθουσα από έναν χώρο διαρκούς αξιολόγησης και κριτικής, σε ένα περιβάλλον κατανόησης και ενσυναίσθησης, όπου το «δεν ξέρω» ή το «δυσκολεύομαι» δεν αποτελεί ντροπή, αλλά την ίδια την αφετηρία για εξέλιξη;

Στη 2^η ερώτηση, Στεφανία μου, μιλήσαμε για το «βαθύτερο πάτωμα», όπως πολύ εύστοχα το ονομάτισες. Αυτό το «βαθύτερο πάτωμα» που πρέπει να χτίσουμε και πάνω του να στηρίξουμε όλο το συναισθηματικό και ψυχολογικό οικοδόμημα, όλο το εσωτερικό οικοδόμημα ενός παιδιού.

Όσο πιο στέρεο και σταθερό είναι αυτό το «βαθύτερο πάτωμα» τόσο πιο εύκολο είναι για ένα παιδί να εκφράσει δημόσια τη δυσκολία του και την αδυναμία του χωρίς να ντρέπεται και να φοβάται.

Κι έτσι, όταν έχεις παιδιά που δεν ντρέπονται και δεν φοβούνται, παιδιά που αποδέχονται τον εαυτό τους όπως είναι, αποδέχονται αυτό που είναι, εκπαιδεύεται και η κοινότητα και μαθαίνει να ακούει χωρίς σκοτεινές σκέψεις και με εσωτερικότητα την αλήθεια τους.

Είπαμε… όλα είναι θέμα παιδείας!

7) «Μάνο μου, δεν είσαι μόνος…» και το δώρο της προσφοράς. Ας έρθουμε στο τελευταίο σου βιβλίο, εκεί, που η ξαφνική απουσία του Μάνου, λόγω μιας σοβαρής ασθένειας, συγκλονίζει όλο το σχολείο. Ποια πραγματικά βιώματα από τα 37 χρόνια της δικής σου πορείας στην εκπαίδευση σε ώθησαν να γράψεις αυτή την ιστορία; Υπήρξε κάποιος πραγματικός «Μάνος» που σε ενέπνευσε;

Είναι η πρώτη φορά που αναφέρομαι σε αυτό μα νιώθω πως θέλω να το μοιραστώ.

Ναι, ο «Μάνος» για μένα είναι πρόσωπο υπαρκτό, μαθητής μου που δεν τα κατάφερε. Ο δικός μου Μάνος έφυγε ως άγγελος και έγινε αστέρι… Λάμπει από ψηλά και φωτίζει τις καρδιές μας με το μοναδικό, αληθινό του χαμόγελο… Του στέλνω την αγκαλιά μου…

Όμως, στην πολύχρονη θητεία μου στη δημόσια εκπαίδευση, συνάντησα πολλούς «μικρούς» Μάνους, παιδιά φοβισμένα, κλειδωμένα στα δικά τους σκοτάδια. Παιδιά δυστυχισμένα, προορισμένα να πονούν και να μην μπορούν να αντιδράσουν, να διεκδικήσουν τη χαρά που τους αναλογεί και δικαιούνται. Δεν είναι και αυτό ένας «μικρός θάνατος»;

Εκεί, Στεφανία μου, είναι που γίνεσαι φάρος, όπως πολύ εύστοχα αναφέρεις στην αρχική σου τοποθέτηση. Γίνεσαι φάρος και κάνεις τους «μικρούς» Μάνους «μεγάλους» με το φως της αγάπης, που ξεκλειδώνει και ανοίγει όλες τις πόρτες της καρδιάς και της ζωής.

8) Η συγκινητική παρουσίαση του βιβλίου έγινε στην αρχή του καλοκαιριού στο Άργος Ορεστικό, στον τόπο σου. Πώς ένιωσες που μοιράστηκες αυτό το τόσο βαθύ, ευαίσθητο και πανανθρώπινο μήνυμα με τους ανθρώπους της ιδιαίτερης πατρίδας σου;

Όλες μου τις παρουσιάσεις, τις ξεκινώ από την ιδιαίτερη πατρίδα μου, το Άργος Ορεστικό, έναν τόπο μικρό, που όμως οι άνθρωποί του ξέρουν και μπορούν να κάνουν τα «μικρά» «μεγάλα»!

Στην παρουσίαση του Μάνου, μια παρουσίαση που δεν την είδαμε απλά, αλλά την νιώσαμε, την ζήσαμε, η ανταπόκριση του κόσμου ήταν συγκλονιστική και συγκινητική, όχι μόνον ως αριθμητική παρουσία, αλλά κυρίως ως συναισθηματική.

Το συναίσθημα έρρεε σαν το πολύτιμο κόκκινο υγρό και διέτρεχε- καθ’ όλη τη διάρκεια- την αίθουσα και αυτό το βίωνε ακόμη και ο πιο «ανθεκτικός».

Η δραματοποίηση δε αποσπάσματος του βιβλίου, ήταν η κορύφωση της εκδήλωσης και έκανε την αίθουσα να πάλλεται τόσο από τις αλήθειες του λόγου όσο και πιότερο ίσως από τη συνειδητοποίηση της ανάγκης για προσφορά και τις τύψεις της αργοπορίας μας γι αυτό.

Ζώντας τέτοιες δυνατές στιγμές, στιγμές έντονης συναισθηματικής φόρτισης και ευθύνης, το μήνυμά τους θαρρείς και βρίσκει το μαγικό κλειδί που ξεκλειδώνει το φυλακισμένο «εμείς» μέσα μας… Εγώ μπορώ, εμείς μπορούμε...

9) Η ασθένεια, και μάλιστα η σοβαρή ασθένεια ενός παιδιού, είναι ένα θέμα-ταμπού, που συχνά οι ενήλικες αποφεύγουμε να συζητήσουμε με τα παιδιά από φόβο. Πώς καταφέρνει το παραμύθι να γίνει η ιδανική γέφυρα ώστε να μιλήσουμε στους μικρούς μας φίλους για τη σοβαρή αρρώστια χωρίς να τα τρομάξουμε, αλλά αντιθέτως γεμίζοντάς τα με φως και ελπίδα;

Τα παιδιά, ε;

Για να μιλήσεις, εκλεκτή μου Στεφανία, σε ένα παιδί και να προσδοκάς να σε καταλάβει, πρέπει να πληρούνται δύο τουλάχιστον βασικές προϋποθέσεις. Η μία προϋπόθεση είναι να γνωρίζεις σε βάθος τα παιδιά, να έχεις δουλέψει «πάνω» τους και «μέσα» τους και η έτερη να σε εμπιστεύονται και να σε αγαπούν, να σε νιώθουν δίπλα τους και όχι απέναντι.

Και οι δυο αυτές βασικές αρχές επικοινωνίας με τα παιδιά είναι αλληλένδετες και αλληλοσυμπληρούμενες. Γνωρίζεις τα παιδιά, βρίσκεις κι ανοίγεις δρόμους επικοινωνίας, σε εμπιστεύονται και τούμπαλιν. Σε εμπιστεύονται, σου ανοίγονται και τα γνωρίζεις ακόμη καλύτερα…

Δεν υπάρχει μαγική συνταγή για να προσεγγίσεις, να αγγίξεις τα παιδιά. Μόνο με την αγάπη και το νοιάξιμο το αληθινό, το πραγματικό, αυτό της αυτοθυσίας, μπορείς να τα καταφέρεις.

Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ναι, μπορείς να μιλήσεις στα παιδιά για όλα, να σε ακούσουν και να σε καταλάβουν. Αν αυτό το «ακούσουν» το θεωρείτε αυτονόητο, λανθάνετε. Τα παιδιά προσδοκούμε να μας ακούν με την καρδιά…

10) Σε ένα απόσπασμα του βιβλίου, η μικρή Δώρα στυλώνει τα πόδια της με απίστευτο πείσμα και λέει: «Ο Μάνος θα επιστρέψει!» Πόση δύναμη, αλήθεια, και πόσο «δίκιο της ζωής» κρύβουν τελικά τα παιδιά μέσα τους, όταν έρχονται αντιμέτωπα με τα δύσκολα;

Ανάμεσα στα παιδιά έχω συναντήσει πολλές Δώρες, που κουβαλούν στην καρδιά τους πολλά δώρα.

Η Δώρα του βιβλίου ήταν σίγουρη για τη δύναμη του δώρου που κουβαλούσε, που δεν ήταν άλλο από την αγάπη για τον φίλο της και φυσικά η πίστη της στο «δίκιο της ζωής».

Ήθελα πολύ να περάσω στα παιδιά μια πιο αισιόδοξη ματιά απέναντι στις δυσκολίες της ζωής και φυσικά να περάσω στα παιδιά πως αυτό το «δίκιο της ζωής» εν πολλοίς εμπεριέχει και τη δική τους εμπλοκή και ενεργοποίηση.

Δεν τρομάζουν τα παιδιά, καλή μου Στεφανία, δεν τρομάζουν, όταν έχεις γίνει ο «γειωμένος τους φάρος», αυτός που τους παρέχει το φως αλλά και την ασφάλεια που έχουν ανάγκη.

11) Το «Μάνο μου, δεν είσαι μόνος…» δεν εξιστορεί απλώς μια περιπέτεια, αλλά αποτελεί μια ανοιχτή, ξεκάθαρη πρόσκληση για την εθελοντική αιμοδοσία και τη δωρεά μυελού των οστών. Πώς ανταποκρίνονται οι μικροί αναγνώστες, αλλά και οι γονείς τους, σε αυτό το άμεσο κάλεσμα για κοινωνική προσφορά;

Αποφασίσαμε πως το βιβλίο, έπρεπε να διανεμηθεί στους μαθητές λίγο πριν την παρουσίασή του. Θέλαμε να είναι πρόσφατη η αναγνωστική τους εμπειρία, η οποία θα τα ωθούσε ευκολότερα στην απόφασή τους να παρακολουθήσουν την εκδήλωση, κάτι που τελικά έγινε και ευτυχώς!

Αυτό, όμως, που δεν περίμενα να συμβεί στο μέγεθος που συνέβη και με γέμισε ευδαιμονία και ελπίδα, ήταν η αντίδραση των παιδιών την επόμενη κιόλας ημέρα της διανομής.

Ήρθαν και με συνάντησαν με μάτια υγρά, πνιγμένα στο συναίσθημα. Με αγκάλιαζαν και έκλαιγαν, άλλα πνιχτά και άλλα γοερά και τα λόγια τους «βροχή στην ξηρασία»…

«Κυρία, πόσο συγκινήθηκα»…

Εγώ έκανα το κάλεσμα, τα παιδιά προσήλθαν ψυχή τε και σώματι! Είναι έτοιμα για την προσφορά!

12) Πιστεύεις ότι μέσα από τέτοια στοχευμένα κείμενα μπορούμε να μεγαλώσουμε μια νέα, διαφορετική γενιά συνειδητοποιημένων εθελοντών αιμοδοτών, που θα κατανοούν από την τρυφερή τους ηλικία την αξία του να «δίνεις ζωή» στον συνάνθρωπο;

Αν δεν πίστευα σε αυτό το κοινωνικό χρέος και κέρδος, ίσως να μην έγραφα άλλο ένα βιβλίο για τη συλλογή μου.

Πιστεύω και μάλιστα βαθιά ότι μέσα από κάθε κείμενο που αγγίζει την ψυχούλα των παιδιών, μπορούμε να μεγαλώσουμε μια νέα γενιά, που θα δίνει αξία στη ζωή, ζωή στις αξίες!

Τα παιδιά ό,τι παίρνουν το δίνουν, το επιστρέφουν και μάλιστα πληθωρικό και διογκωμένο από έναν χείμαρρο συναισθημάτων και αισθημάτων.

Αν θέλουμε να πλάσουμε συνειδητοποιημένους πολίτες, οφείλουμε να σεβαστούμε τα παιδιά, να τα μιλήσουμε στη γλώσσα τους, με τον τρόπο που καταλαβαίνουν, να τα προσεγγίσουμε με αγάπη και κατανόηση, να σταθούμε στο πλάι τους, να τα εμπιστευτούμε. Και όλα αυτά φυσικά να τα δείξουμε με πράξεις.

Τα παιδιά είναι σφουγγάρια, δεν βάζουν φίλτρα στα συναισθήματα που δίνουν και παίρνουν. Το μόνο φίλτρο που τοποθετούν ανάμεσα σε εμάς και σε αυτά είναι η αλήθεια.

Δεν τα κοροϊδεύεις με υποκριτικές και ψεύτικες συμπεριφορές και φερσίματα. Αν το αντιληφθούν, υψώνουν τείχη που δύσκολα θα μπορέσεις να τα ρίξεις, όταν αποφασίσεις να τους πεις την αλήθεια.

Θυμούνται, θυμούνται πολύ και θυμώνουν…

13) Κλείνοντας, αν είχες αυτή τη στιγμή απέναντί σου γονείς και εκπαιδευτικούς, που αγωνιούν για το μέλλον των παιδιών τους σε έναν τόσο ρευστό και αβέβαιο κόσμο, ποια θα ήταν η δική σου προτροπή; Πώς μπορούμε να τους προσφέρουμε τη βεβαιότητα που δεν έρχεται ποτέ από έξω, αλλά πηγάζει από «μέσα»;

Εύκολη η ερώτηση, δύσκολη η απάντηση για τους αποδέκτες.

Οι σύγχρονοι ενήλικοι είτε είναι γονείς είτε εκπαιδευτικοί όπως διατυπώνεις την ερώτηση σου, είναι το δυσκολότερο «κοινό» για να απευθυνθείς, να σε καταλάβουν και να τους επηρεάσεις θετικά. Είναι όλοι η σχεδόν όλοι ταμπουρωμένοι στο ισχυρό, πανίσχυρο «εγώ» τους, με το «ξέρω εγώ» να υψώνει τείχη στον διάλογο και στην επικοινωνία.

Έχω ευλογηθεί, φυσικά με δουλειά πολλή και διάθεση προσφοράς από μέρους μου, να μου απευθύνονται οι γονείς, με τους οποίους έχω χτίσει διαχρονικά σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και σεβασμού, σε απόλυτο σχεδόν βαθμό. Ξέρουν ότι η όποια παρέμβασή μου στη συμπεριφορά και εν γένει στη ζωή του παιδιού τους, πηγάζει από πραγματικό ενδιαφέρον και ειλικρινή, μαμαδίστικη αγάπη.

Έτσι χτίστηκε η σχέση μου μαζί τους…

Λέω, λοιπόν, σε όλους τους γονείς που με συμβουλεύονται, με το άγχος και την αγωνία να τους κατατρώει, πως δεν υπάρχει μαγική συνταγή για να επικοινωνήσουν με τα παιδιά τους και να βελτιώσουν τη σχέση τους μαζί τους. Τους ζητώ να δείξουν την αγάπη τους και αφού την δείξουν, αυτή θα κάνει τη δουλειά της, καθώς, όταν αγαπάς πραγματικά κάποιον, δεν τον «πνίγεις» με τις προσδοκίες σου ούτε τον συγκρίνεις ούτε τον «τεντώνεις» να προλάβει όσα ΕΣΥ αποφάσισες πως θέλει να κάνει ούτε του μιλάς με ξύλινη γλώσσα ενίοτε γεμάτη γωνίες που δεν την καταλαβαίνει και δεν την αποδέχεται.

Τα παιδιά τα αγαπάμε πολύ, χωρίς όρια και όρους και φυσικά όχι ως κτήμα μας, αλλά ως τον καρπό και τον σπόρο της ζωής!

14) Στα βιβλία σου, όπως και στο «Το γαλάζιο το χταπόδι που είχε άλλο ένα πόδι», η μοναδικότητα και η καλοσύνη είναι πάντα οι κεντρικοί σου άξονες. Αν ο Μάνος, και κάθε παιδί που δίνει τη δική του προσωπική μάχη σε ένα κρεβάτι νοσοκομείου, μπορούσε να σε ακούσει αυτή τη στιγμή, ποιο είναι το δικό σου μήνυμα που θα ήθελες να του στείλεις μέσα από τα βάθη της καρδιάς σου;

Η μοναδικότητα, η καλοσύνη και η αγάπη…

Ανατριχιάζω και θυμώνω, σχεδόν εξοργίζομαι στη σκέψη ενός παιδιού που παλεύει για να σταθεί στα πόδια του, μέσα σε ένα αταίριαστο για τη ζωή του πλαίσιο, με «ασύμμετρες» απειλές γύρω του.

Δυστυχώς και αυτή η συνθήκη είναι σε λειτουργία μέσα στη ζωή μας και καλούμαστε να την αντιμετωπίσουμε…

Τι θα ΄λεγα σ’ ένα παιδί που παλεύει για τη ζωή του;

Χμμ! Δεν ξέρω αν μπορώ να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα «εξ’ αποστάσεως»…

Θα το έπαιρνα μια ζεστή αγκαλιά, θα του έκανα «κόλλα το» και θα έπλεκα τα δάχτυλά μου με τα δικά του, σε μια προσπάθεια να νιώσει πως δεν είναι μόνο. Θα του έλεγα πρόσωπο με πρόσωπο ότι το αγαπώ και θα άφηνα τους χτύπους της καρδιάς μου να φτάσουν στη δική του.

Εν τέλει, θα έκανα, δεν θα έλεγα…

Ξέρεις, Στεφανία μου, στα πολλά πια χρόνια υπηρέτησής μου στην εκπαίδευση, ανάμεσα σε χιλιάδες ίσως παιδιά, τίποτε δεν ήταν εύκολο. Όμως, ήταν όλα μπορετά, απαιτητικά μα μπορετά!

Ο δάσκαλος δεν δικαιούται να τα παρατάει στο 1^ο, 2^ο, 3^ο ή χιλιοστό εμπόδιο. Παλεύει διαρκώς, μάχεται για την ψυχή και την ισορροπία των παιδιών και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο του χρέος. Ο δάσκαλος έχει «χρεωμένα» τα παιδιά και αυτό το φορτιό από το μεγάλο χρέος, με την βαθιά, αληθινή αγάπη, μετατρέπεται σε πρόσκληση χαράς και ευτυχίας.

Ανασαίνεις βαθιά και συνεχίζεις και αυτή η ανάσα που παίρνεις μέσα στην τάξη, μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας, έχει μέσα της όλες τις ανάσες των παιδιών, που τις ρουφάς και μαζί ρουφάς όλα όσα κουβαλάνε…

Τα παιδιά… Η ζωή μας! Η ζωή!