Αρνητικές προκαταλήψεις

Πηγή: Dr Rick Hanson 

Έχετε παρατηρήσει ποτέ πώς ένα σαρκαστικό σχόλιο μπορεί να σας μείνει όλη μέρα — ακόμα κι αν έχετε λάβει και δέκα ωραία σχόλια; Αυτή είναι η αρνητική προκατάληψη του εγκεφάλου σας.

(Εξελίχθηκε για να βοηθά τους προγόνους μας να εντοπίζουν τον κίνδυνο και να παραμένουν ζωντανοί. Αλλά σήμερα συχνά μας κάνει να υπερεκτιμούμε τις απειλές, να χάνουμε ευκαιρίες και να προσκολλόμαστε στις ανησυχίες περισσότερο από τις νίκες.)

Έτσι μπορεί να εμφανιστεί στη ζωή σας:

Επαναλαμβάνεις αμήχανες στιγμές, αλλά μόλις που αντιλαμβάνεσαι τις καλές.

Η κριτική είναι έντονη, αλλά οι έπαινοι και τα κομπλιμέντα χάνονται αμέσως (ή τα υποβαθμίζεις).

Προετοιμάζεσαι για άσχημα νέα — υποθέτοντας το χειρότερο — ακόμα και όταν τα πράγματα είναι βασικά καλά.

Συγκρίνεις τον εαυτό σου με τους άλλους και εστιάζεις στα σημεία που «υστερείς».

Όταν σχεδιάζετε, σκέφτεστε περισσότερο τους κινδύνους και τις απρόβλεπτες καταστάσεις παρά τις χαρές και τις πιθανότητες.

Ερμηνεύετε ένα καθυστερημένο μήνυμα ως «κάτι δεν πάει καλά» αντί για «είναι απασχολημένοι». (Και πιθανότατα είναι απλώς απασχολημένοι!)

Μια τεταμένη συζήτηση με τον σύντροφό σας αντισταθμίζει μια εβδομάδα ζεστασιάς στα συναισθήματα που έχετε για τη σχέση.

Αυτά τα μοτίβα συμβαίνουν συνεχώς επειδή ο εγκέφαλός σας λειτουργεί σαν βέλκρο για τα κακά και σαν τεφλόν για τα καλά. Οι αρνητικές στιγμές εντυπώνονται γρήγορα στη μνήμη, ενώ οι θετικές ξεθωριάζουν — εκτός αν τις βοηθήσετε να ενσωματωθούν.

Το Κρυφό Κόστος αυτής της Αρνητικής Προκατάληψης

Αυτή η προκατάληψη ωφέλησε τους προγόνους μας, αλλά είναι απαίσια για τη σύγχρονη ζωή. Μας κάνει να μαθαίνουμε υπερβολικά από τις κακές εμπειρίες και λιγότερο από τις καλές.

Καταλήγουμε σε αυτό που αποκαλώ « παράνοια της χάρτινης τίγρης » — να ασχολούμαστε με μικρές απειλές ενώ παραβλέπουμε τις πραγματικές ευκαιρίες.

Το αποτέλεσμα; Είμαστε αγχωμένοι και αγχωμένοι, και ονειρευόμαστε μικρότερα όνειρα, μιλάμε λιγότερο ελεύθερα και χάνουμε τη χαρά και τη σύνδεση που πραγματικά μας είναι διαθέσιμες.

Τώρα, τι μπορούμε να κάνουμε γι' αυτό;

Ιδού τα καλά νέα: μπορείτε να επανασυνδέσετε τον εγκέφαλό σας . Η ίδια νευροπλαστικότητα που επιτρέπει στις αρνητικές εμπειρίες να σας διαμορφώσουν μπορεί να αξιοποιηθεί για θετική αλλαγή .

Το κλειδί είναι να μάθουμε να «απολαμβάνουμε το καλό» χρησιμοποιώντας τη διαδικασία HEAL:

Have - Να έχετε μια ωφέλιμη εμπειρία

Παρατηρήστε ή δημιουργήστε θετικές στιγμές – ολοκλήρωση μιας εργασίας, λήψη καλοσύνης, αίσθηση γαλήνης.

Enrich - Εμπλουτίστε την εμπειρία

Αντί να βιάζεστε να κάνετε το επόμενο πράγμα, μείνετε με το καλό συναίσθημα για 10-30 δευτερόλεπτα. Αφήστε το να γεμίσει το σώμα σας και να γίνει όσο το δυνατόν πιο έντονο.

Αbsorb - Απορροφήστε την εμπειρία

Να έχεις σκοπό και να νιώθεις ότι αυτή η θετική εμπειρία σε απορροφά σαν νερό σε σφουγγάρι, και γίνεται μέρος του εαυτού σου.

Link - Σύνδεσμος (προαιρετικός)

Για βαθύτερη θεραπεία, μπορείτε να συνδέσετε θετικές εμπειρίες με παλιό πόνο, αφήνοντας το θετικό να καταπραΰνει σταδιακά και να αντικαταστήσει τα αρνητικά μοτίβα.

Δεν πρόκειται απλώς για «θετική σκέψη» ή για το να προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Πρόκειται για την εξισορρόπηση των όρων ανταγωνισμού — δίνοντας στις θετικές σας εμπειρίες την ίδια ευκαιρία να διαμορφώσουν τον εγκέφαλό σας που λαμβάνουν αυτόματα οι αρνητικές.

Μια πρόκληση: Δοκιμάστε το μόνοι σας

Σαν πείραμα, θα ήθελα να δοκιμάσετε τα εξής σήμερα:

Παρατήρησε όσο το δυνατόν περισσότερα καλά πράγματα που συμβαίνουν... δεν χρειάζεται να είναι τεράστια: κάποιος σου χαμογελάει, ολοκληρώνεις μια μικρή εργασία, νιώθεις άνετα κάτω από μια ζεστή κουβέρτα...

Μείνετε με την αίσθηση του καθενός για 10-30 δευτερόλεπτα, καθιστώντας το πιο σημαντικό και μεγαλύτερο στο μυαλό σας.

Μπορείτε ακόμη και να το φανταστείτε ως κάτι που βυθίζεται μέσα σας — ίσως μια ζεστή, λαμπερή μπάλα ή ένα καταπραϋντικό βάλσαμο πάνω στην καρδιά σας.

Στο τέλος της ημέρας, δείτε αν νιώθετε έστω και λίγο καλύτερα—πιο ήρεμοι, πιο ικανοποιημένοι, πιο συνδεδεμένοι. Η αλλαγή μπορεί να είναι μικρή, αλλά αθροίζεται.

Μου αρέσει να το σκέφτομαι σαν να γεμίζω τον κουβά μου με μια μικρή σταγόνα τη φορά.