Καταρρίπτοντας τον μύθο του «θα είμαι ευτυχισμένος όταν…»

Photo: Dreamstime.com
Πηγή κειμένου: Sonja Lyubomirsky

Όλοι έχουμε πει στον εαυτό μας κάποια εκδοχή αυτού του πράγματος:

«Θα είμαι ευτυχισμένος όταν επιτέλους ____.»

Ξέρετε πολύ ελάχιστα τι σημαίνει αυτό για εσάς: να πάρετε εκείνη την προαγωγή, να βρείτε τον τέλειο σύντροφο, να χάσετε 10 κιλά, να αγοράσετε σπίτι – συμπληρώστε εσείς το κενό.

Και εγώ σκεφτόμουν έτσι στο παρελθόν. Νωρίς στην καριέρα μου, είχα μια λίστα με στόχους:

• Να γίνω καθηγήτρια ψυχολογίας

• Να πάρω μόνιμη έδρα 

• Να παντρευτώ

• Να κάνω δύο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι

• Να αποκτήσω δικό μου σπίτι

Και ξέρετε κάτι; Τα κατάφερα όλα αυτά. Κάθε ένα από αυτά μου έφερε ενθουσιασμό και χαρά... για λίγο. Μετά από μερικούς μήνες, όμως, η συγκίνηση ξεθώριαζε, νέοι στρεσογόνοι παράγοντες έκαναν την εμφάνισή τους, κι εγώ επέστρεφα στο να αναρωτιέμαι «ποιο είναι το επόμενο βήμα;».

Αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω: Μήπως κυνηγούσα την ευτυχία με λάθος τρόπο;

Γιατί οι «Μεγάλες Νίκες» δεν μας κάνουν ευτυχισμένους για πάντα:

Αυτό το ονομάζω ο μύθος του «Θα είμαι ευτυχισμένος όταν…», και οι έρευνες που έχουμε κάνει τόσο η δική μου επιστημονική ομάδα όσο και άλλοι επιστήμονες εξηγούν το γιατί είναι παραπλανητικός.

Ναι, οι αλλαγές στη ζωή μας –ένας γάμος, μια προαγωγή, το σπίτι των ονείρων μας– φέρνουν όντως χαρά. Αλλά όχι τόση, ούτε για τόσο μεγάλο διάστημα όσο περιμένουμε. Κι αυτό συμβαίνει επειδή συνηθίζουμε πολύ γρήγορα τις νέες συνθήκες, μια διαδικασία που ονομάζεται ηδονική προσαρμογή 

Μια πολύ γνωστή μελέτη έδειξε ότι ο γάμος αυξάνει τα επίπεδα ευτυχίας, αλλά μόνο για περίπου δύο χρόνια. Μετά από αυτό το διάστημα, οι άνθρωποι επιστρέφουν στα αρχικά τους επίπεδα.

Το ίδιο συμβαίνει με τα χρήματα, τις δουλειές, ακόμα και με τα υλικά αγαθά. Μπορεί να πετάτε από τη χαρά σας όταν αποκτάτε επιτέλους το αυτοκίνητο των ονείρων σας, αλλά έξι μήνες μετά, είναι απλώς... το αυτοκίνητό σας. Ένας φίλος μου απέκτησε επιτέλους μια vintage Jaguar κάμπριο που ήθελε για χρόνια, αλλά λίγους μήνες αργότερα, είχε γίνει «άλλη μια διαδρομή για τη δουλειά».

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα επιτεύγματα δεν έχουν σημασία· έχουν και παραέχουν. Αλλά το να περιμένουμε από αυτά να μας χαρίσουν μια παντοτινή ευτυχία είναι αυτό που οδηγεί στην απογοήτευση.

Μια αλλαγή στην οπτική: το μυστικό για μια βιώσιμη ευτυχία

Εδώ είναι τα καλά νέα: Ακριβώς όπως ξεθωριάζει ο ενθουσιασμός μας για τα νέα πράγματα, με τον ίδιο τρόπο υποχωρεί και ο πόνος μας. Εκείνη η προαγωγή που δεν πήγε όπως την υπολογίζατε; Ένας επώδυνος χωρισμός; Μια αναποδιά; Δεν θα τα νιώθετε τόσο έντονα για πάντα.

Στην πραγματικότητα, μια από τις μεγαλύτερες συνειδητοποιήσεις στη ζωή είναι η εξής:

Τίποτα δεν μας προσφέρει τόση χαρά –ούτε μας προκαλεί τόση δυστυχία– όση νομίζουμε ότι θα μας προκαλέσει.

Και αυτό είναι απελευθερωτικό.

Αντί, λοιπόν, να εξαρτάμε την ευτυχία από ένα μελλοντικό γεγονός, τι θα γινόταν αν τη χτίζαμε από μέσα μας;

Τι λειτουργεί πραγματικά: μικρές καθημερινές πρακτικές για διαρκή χαρά

• Απολαύστε τις «μικρές» στιγμές της ζωής: Μην περιμένετε ένα τεράστιο επίτευγμα για να νιώσετε χαρά. Βάλτε μικρά τελετουργικά ευτυχίας στη μέρα σας. Προσωπικά, λατρεύω τις αγκαλιές με τα παιδιά μου – είναι το μόνο πράγμα που δεν βαριέμαι ποτέ. Η επιστήμη δείχνει ότι το να απολαμβάνουμε με τις αισθήσεις μας τις μικρές απολαύσεις, όπως ένα ζεστό φλιτζάνι καφέ ή ένα ηλιοβασίλεμα, μπορεί να αυξήσει μακροπρόθεσμα την ευτυχία, επιβραδύνοντας την ηδονική προσαρμογή.

• Γιορτάστε τις νίκες (αλλά κρατήστε τις στις σωστές φιαστάσεις): Όταν πετυχαίνετε έναν στόχο, απολαύστε τον – πραγματικά. Αλλά να θυμάστε επίσης: Κανένας σταθμός στη ζωή δεν πρόκειται να την κάνει μαγικά τέλεια. Συνεχίστε να επιδιώκετε ουσιαστικές εμπειρίες και πέρα από εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή.

• Εξασκήστε την ευγνωμοσύνη: Ένα κόλπο για να αποφύγετε την επίδραση της «νέας κανονικότητας»; Να εκτιμάτε συνειδητά αυτά που ήδη έχετε. Για παράδειγμα, αν μετακομίσετε στο σπίτι των ονείρων σας, αφιερώστε λίγο χρόνο κάθε εβδομάδα για να παρατηρείτε σκόπιμα τις μικρές λεπτομέρειες που αγαπάτε σε αυτό.

• Επενδύστε σε μια ευτυχία που δεν ξεθωριάζει: Κάποια πράγματα δεν χάνουν ποτέ τη μαγεία τους – οι ζωντανές, ουσιαστικές σχέσεις, ο ωκεανός την ώρα που ανατέλλει ο ήλιος, η εργασία με νόημα. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι εμπειρίες (όπως τα ταξίδια, η μάθηση ή η προσφορά στους άλλους) φέρνουν χαρά που διαρκεί πολύ περισσότερο από τα υλικά αγαθά.

Η σειρά σας: δύο ερωτήσεις για σκέψη

1. Ποιο είναι ένα πράγμα που απολαμβάνετε αυτή τη στιγμή (μικρό ή μεγάλο) και σας φέρνει ευτυχία;

2. Έχετε πετύχει ποτέ κάτι που νομίζατε ότι θα σας έκανε πανευτυχείς – μόνο και μόνο για να νιώσετε τελικά μια μάλλον υποτονική ικανοποίηση;

Τελευταίες Σκέψεις

Αν νιώσατε ποτέ μια προσγείωση ή απογοήτευση αφού πετύχατε έναν μεγάλο στόχο, μην είστε αυστηροί με τον εαυτό σας. Δεν πρόκειται για δικό σας ελάττωμα – είναι ο τρόπος που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Το κλειδί είναι να το γνωρίζουμε αυτό, ώστε να μπορούμε να χτίσουμε ένα πιο βιώσιμο είδος ευτυχίας.

Ξέρω ότι ακούγεται κοινότοπο, αλλά είναι αλήθεια: αντί να περιμένετε την ευτυχία να έρθει κάποια στιγμή στο μέλλον, ξεκινήστε να τη χτίζετε σήμερα.