Να έχετε τον νου σας γεμάτο καλοσύνη

Πηγή: Dr Rick Hanson

Φωτο: Magnific

Είναι τόσο εύκολο να παρασυρθούμε σε αρνητικές σκέψεις ή παλιά μοτίβα αλλά είναι δυνατόν να γείρουμε περισσότερο προς το καλό. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό: αυτή τη στιγμή, αυτό που σκέφτεστε και νιώθετε, αυτό που απολαμβάνετε και αυτό για το οποίο υποφέρετε, αλλάζει τον εγκέφαλό σας. Ο εγκέφαλος είναι το όργανο που μαθαίνει, σχεδιασμένος από την εξέλιξη για να αλλάζει από τις εμπειρίες μας: αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν εξαρτώμενη από την εμπειρία νευροπλαστικότητα.

«Οι νευρώνες που ενεργοποιούνται μαζί, συνδέονται μαζί.»

Αυτό σημαίνει ότι καθένας από εμάς έχει τη δύναμη να χρησιμοποιήσει τον νου* για να αλλάξει τον εγκέφαλο, ώστε να αλλάξει τον νου προς το καλύτερο. Προς όφελος του εαυτού μας αλλά και των άλλων όντων.

Η χρήση αυτής της εσωτερικής δύναμης είναι πιο σημαντική από ποτέ στις μέρες μας, όταν τόσοι πολλοί από εμάς πιεζόμαστε και παρασύρονται από εξωτερικές δυνάμεις – την οικονομία, τα μέσα ενημέρωσης, τη πολιτική, τις πολιτικές του χώρου εργασίας, τον πόλεμο στην άλλη άκρη του κόσμου, τους ανθρώπους στην άλλη πλευρά του τραπεζιού – καθώς και από τις δικές μας αντιδράσεις σε αυτά.

Η ζωή είναι συχνά δύσκολη. Για να διαχειριστούμε τα δύσκολα, για να είμαστε αποτελεσματικοί και επιτυχημένοι ή απλώς για να βιώσουμε τη συνηθισμένη ευημερία, χρειαζόμαστε εσωτερικούς πόρους, εσωτερικές δυνάμεις όπως η ανθεκτικότητα, η συμπόνια, η ευγνωμοσύνη και άλλα θετικά συναισθήματα, η αυτοεκτίμηση και η διορατικότητα.

Ορισμένες δυνάμεις είναι έμφυτες – εγγεγραμμένες στο DNA σας – αλλά οι περισσότερες είναι επίκτητες, υφασμένες με την πάροδο του χρόνου στον ιστό του εγκεφάλου σας. Αυτά τα μόνιμα χαρακτηριστικά προέρχονται από παροδικές καταστάσεις – εμπειρίες εσωτερικής δύναμης – που «εγκαθίστανται» στον εγκέφαλο. Γίνεστε πιο ευγνώμονες εσωτερικεύοντας επαναλαμβανόμενες εμπειρίες ευγνωμοσύνης, γίνεστε πιο συμπονετικοί εσωτερικεύοντας επαναλαμβανόμενες εμπειρίες συμπόνιας κ.ο.κ.

Μέχρι εδώ, όλα φαίνονται προφανή. Αλλά εδώ είναι η παγίδα: χωρίς αυτή την εγκατάσταση – χωρίς τη μεταφορά της εμπειρίας από τις προσωρινές μνήμες στη μακροπρόθεσμη αποθήκευση – οι ευεργετικές εμπειρίες, όπως το να νιώθεις ότι σε φροντίζουν, είναι στιγμιαία ευχάριστες αλλά δεν έχουν μόνιμη αξία. Αλίμονο! Δεν υπάρχει μάθηση, δεν υπάρχει ανάπτυξη, δεν υπάρχει αλλαγή προς το καλύτερο.

Εν τω μεταξύ, ο εγκέφαλός σας μετατρέπει γρήγορα και αποτελεσματικά τις δυσάρεστες, αρνητικές εμπειρίες – το να νιώθετε εξαντλημένοι, στρεσαρισμένοι, ανήσυχοι, ματαιωμένοι, εκνευρισμένοι, ανεπαρκείς, πληγωμένοι κ.λπ. – σε νευρωνική δομή. Για να βοηθήσει τους προγόνους μας να επιβιώσουν σε σκληρές συνθήκες, ο εγκέφαλος ανέπτυξε μια προκατάληψη αρνητικότητας (negativity bias) που τον κάνει καλό στο να μαθαίνει από τις κακές εμπειρίες, αλλά σχετικά κακό στο να μαθαίνει από τις καλές – παρόλο που η μάθηση από τις καλές εμπειρίες είναι ο κύριος τρόπος για να αναπτύξουμε τις εσωτερικές δυνάμεις που όλοι χρειαζόμαστε.

Στην πραγματικότητα, σήμερα οι εγκέφαλοί μας έχουν μια καλοπροαίρετη, παγκόσμια «μαθησιακή δυσκολία», επειδή κατασκευάστηκαν επιμελώς πάνω από εκατομμύρια χρόνια για κορυφαία απόδοση . . . σε συνθήκες της Λίθινης Εποχής.

Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε αρκετά καλοί στο να έχουμε ευεργετικές εμπειρίες – αλλά αρκετά κακοί στο να τις «εγκαθιστούμε» στον εγκέφαλο. Παρόμοια, οι περισσότεροι θεραπευτές, δάσκαλοι ενσυνειδητότητας, coaches, γονείς και εκπαιδευτές ανθρώπινου δυναμικού είναι αρκετά καλοί στο να ενθαρρύνουν τις ευεργετικές εμπειρίες στους άλλους, αλλά αρκετά κακοί στο να τους βοηθήσουν να τις εγκαταστήσουν σε αυτούς τους εγκεφάλους. Αυτό ίσχυε σίγουρα και για εμένα.

Ουσιαστικά, οι περισσότερες ευεργετικές εμπειρίες πάει χαμένες τις περισσότερες φορές. Το αποτέλεσμα είναι μια καμπύλη μάθησης, ένας ρυθμός ανάπτυξης, που είναι πολύ πιο επίπεδος από όσο θα έπρεπε.

Συγκινησιακά/θλιβερά, επειδή δεν εσωτερικεύουμε τις περισσότερες από τις ωφέλιμες, ευεργετικές μας εμπειρίες – αυθεντικές στιγμές που νιώθουμε χαλαροί, ικανοί, ειρηνικοί, χαρούμενοι, επιτυχημένοι, ικανοποιημένοι, εκτιμημένοι, αγαπημένοι και γεμάτοι αγάπη – νιώθουμε πιο άδειοι εσωτερικά από όσο πραγματικά μας αξίζει. Και γινόμαστε πολύ πιο εύκολα χειραγωγήσιμοι από τον φόβο, τον καταναλωτισμό και τις συγκρούσεις του τύπου «εμείς εναντίον αυτών».

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον νου για να αλλάξουμε τον εγκέφαλο προς το καλύτερο.

Πώς το κάνετε λοιπόν;

Εδώ είναι η ουσία: Νιώστε το, Απολαύστε το.

Με άλλα λόγια, αποκτήστε καταρχάς μια ευεργετική εμπειρία – συνήθως επειδή απλά παρατηρείτε μία που ήδη έχετε: νιώθετε ήδη λίγη άνεση, ανακούφιση, ευχαρίστηση, σύνδεση, ζεστασιά, αποφασιστικότητα, αυτοπεποίθηση, διαύγεια, ελπίδα κ.λπ. Και είναι απολύτως θεμιτό να δημιουργείτε ευεργετικές εμπειρίες, όπως το να σκέφτεστε εσκεμμένα πράγματα για τα οποία νιώθετε ευγνωμοσύνη, να καλλιεργείτε τη συμπόνια για κάποιον που πονάει ή να ανακαλείτε πώς νιώθατε στο σώμα σας όταν επιβληθήκατε σε κάποιον που ήταν πιεστικός.

Στη συνέχεια, μόλις ενεργοποιήσετε αυτή την καλή εμπειρία, απολαύστε την πραγματικά: αφιερώστε 5, 10 ή περισσότερα δευτερόλεπτα για να την προστατεύσετε, να μείνετε μαζί της και να ανοιχτείτε σε αυτήν μέσα στο σώμα σας. Όσο περισσότερο και πιο έντονα πυροδοτούνται μαζί αυτοί οι νευρώνες, τόσο περισσότερο θα «καλωδιώνουν» αυτή την εσωτερική δύναμη στον εγκέφαλό σας.

Αυτή είναι η θετική νευροπλαστικότητα, η ουσία της αυτονομίας: το να προσλαμβάνετε τις καθημερινές εμπειρίες για να αναπτύξετε περισσότερες εσωτερικές δυνάμεις όπως το σθένος, την αυτοπεποίθηση, την καλοσύνη, τη συναισθηματική ισορροπία, την ευτυχία, την υπομονή και την αυτοεπίγνωση.

Δεν πιστεύω στη «θετική σκέψη». Δεν παραβλέπετε τους πόνους, τις απώλειες ή τις αδικίες στη ζωή. Πιστεύω στη ραλιστική σκέψη, στο να βλέπουμε ολόκληρο το μωσαϊκό της πραγματικότητας: το καλό, το κακό και το ουδέτερο. Ακριβώς επειδή η ζωή είναι συχνά δύσκολη – και επειδή έχουμε έναν εγκέφαλο που είναι σχετικά αδύναμος στην ανάπτυξη των εσωτερικών δυνάμεων που χρειάζονται για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων – πρέπει να εστιάζουμε στα καλά γεγονότα της ζωής, να τα αφήνουμε να γίνονται καλές εμπειρίες και μετά να βοηθάμε αυτές τις εμπειρίες να «βυθιστούν» πραγματικά μέσα μας.

Τις περισσότερες φορές, η πρόσληψη του καλού θα συμβαίνει στη ροή της καθημερινότητας, ίσως μισή ντουζίνα φορές την ημέρα, για λιγότερο από μισό λεπτό κάθε φορά. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε πιο δομημένες στιγμές, όπως στα γεύματα, μετά την άσκηση ή τον διαλογισμό, ή μόλις πριν από τον ύπνο.

Εκτός από το να είστε πιο ανοιχτοί γενικά σε ευεργετικές εμπειρίες, μπορείτε να αναζητήσετε εκείνες τις συγκεκριμένες εμπειρίες που θα αναπτύξουν τη συγκεκριμένη εσωτερική δύναμη (ή δυνάμεις) που θα σας βοηθήσει περισσότερο αυτές τις μέρες. Για παράδειγμα, αν νιώθετε άγχος, αναζητήστε αυθεντικές ευκαιρίες να νιώσετε ότι σας υποστηρίζουν, ότι είστε προστατευμένοι, πλήρεις, δυνατοί, χαλαροί ή ήρεμοι. Αν η ζωή φαίνεται απογοητευτική ή ανιαρή, αναζητήστε τα πραγματικά γεγονότα που φυσικά υποστηρίζουν εμπειρίες χαράς, ευγνωμοσύνης, ευχαρίστησης, επίτευξης ή αποτελεσματικότητας. Αν νιώθετε μοναξιά ή ανεπάρκεια, αναζητήστε τις πραγματικές ευκαιρίες όπου σας συμπεριλαμβάνουν, σας βλέπουν, σας εκτιμούν, σας συμπαθούν ή σας αγαπούν – και ανοιχτείτε στο να νιώσετε ότι σας φροντίζουν και σας υπολογίζουν καταλλήλως. Αναζητήστε επίσης ευκαιρίες να νιώσετε φροντίδα για τον εαυτό σας, καθώς η αγάπη είναι αγάπη, είτε ρέει προς τα μέσα είτε προς τα έξω.

Οι ευεργετικές μας εμπειρίες είναι ήπιες – ένα 1 ή 2 στην κλίμακα έντασης 0-10 – αλλά είναι πραγματικές. Καμία μεμονωμένη φορά που αφήνετε αυτές τις εμπειρίες να «προσγειωθούν» πραγματικά μέσα σας δεν θα αλλάξει τη ζωή σας. Αλλά, όπως ακριβώς ένα ποτήρι νερό γεμίζει σταγόνα-σταγόνα, έτσι θα αλλάζετε τον εγκέφαλό σας σύναψη προς σύναψη προς το καλύτερο – και τη ζωή σας προς το καλύτερο επίσης.

Και με έναν νου γεμάτο καλοσύνη, θα έχετε περισσότερα να προσφέρετε στους άλλους. Καλλιεργώντας το καλό και σε εκείνους, σε διευρυνόμενους κυματισμούς, ορατούς και αόρατους, που ίσως φτάσουν τελικά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σημειώσεις δικές μου: 

1. Η διαφορά του νου με το μυαλό είναι ότι το δεύτερο είναι ένα όργανο πολλαπλών λειτουργιών ενώ το πρώτο είναι ο «παρατηρητής» των σκέψεων, των συναισθημάτων και της εμπειρίας!

2 Περισσότερα σχετικά με τις μικρές πράξεις καλοσύνης 👉εδώ